بیماری لارنگو ترکئیت طیور چیست؟

بیماری لارنگو ترکئیت طیور، یکی از بیماری‏ های عفونی و واگیردار در فارم های پرورش است. این بیماری باعث ایجاد مشکلات حاد تنفسی در پرندگان شده و علائمی مانند تنگی نفس، تنفس با دهان باز، سرفه، دفع اکسودای خونی و غیره دارد. این بیماری با نام تورم عفونی حنجره و نای نیز شناخته می‏شود. عامل ایجاد این بیماری ویروسی به نام هرپس است که به راحتی از حیوانی به حیوان دیگر منتقل می‏شود. این بیماری به شدت مسری بوده و شیوع آن در گله باعث بروز مشکلات جدی و ضررهای اقتصادی خواهد شد. بنابراین باید با علائم این بیماری، درمان و روش‎های پیشگیری آن بیشتر آشنا شویم.

همچنین بخوانید:

♣ کوکسیدیوز طیور چیست؟ | علائم، پیشگیری و درمان بیماری کوکسیدیوز

♣ 10 بیماری شایع متابولیک طیور | علائم، علت، درمان

هرپس عامل بیماری را بیشتر بشناسیم

همانطور که در بخش مقدمه نیز اشاره شد، عامل ایجاد این بیماری در طیور ویروسی به نام هرپس است. این ویروس هم خانواده ویروس تبخال در انسان‎ها است و ماندگاری بالا یکی از ویژگی‎های اصلی آن است. یعنی اگر حیوان حتی اگر درمان نیز شود؛ هنوز حامل ویروس و بیماری خواهد بود.

 از طرف دیگر این ویروس بیش از هر چیز به عوامل محیطی وابسته است. به طوری که خارج از بدن حیوان طول عمر زیادی نداشته و به راحتی از بین می‏رود. ویروس هرپس به کلروفوم، اتر و حرارت بسیار حساس بوده و به راحتی از بین خواهد رفت. برای مثال اگر ویروس تنها 15 دقیقه در محیط با دمای 55 درجه سانتی گراد باشد؛ به طور کامل غیر فعال خواهد شد. همچنین ضدعفونی کننده‎های سه درصد کرزول قادرند این ویروس را در کمتر از یک دقیقه نابود کنند. البته اگر ویروس در لخته‎های خون یا اکسودای خونی باشد، مواد ضدعفونی کننده سخت تر به آن می‎رسند. در نتیجه شست و شوی اولیه سالن بسیار مهم است.

گروه میزان بیماری و نحوه انتشار

موضوع مهم دیگر درباره گروه میزبان بیماری لارنگو ترکئیت ILT است. این بیماری معمولا در ماکیان، قرقاول و طاووس ایجاد می‏شود. همه سنین را می‎تواند درگیر کند، با این وجود پرندگان جوان در سنین بلوغ و نیمه بالغ نسبت به آن حساس‏تر خواهند بود. همچنین تاثیر بیماری بر نژادهای سنگین بیشتر از نژادهای سبک است.

بیماری معمولا از طریق ترشحات چشم و دستگاه تنفسی منتقل خواهد شد. در مناطقی که تراکم طیور بالا است؛ خطر احتمال و شیوع بیماری نیز بیشتر است. لباس کارگران، ذرات آلوده معلق در هوا، خودروهای حمل دان و پرندگان وحشی نیز می‎توانند ناقل این بیماری باشند. رعایت اصول بیوسکیوریتی و قرنطینه در این واحدها الزامی است.

علائم بیماری لارنگو ترکئیت

بیماری لارنگو ترکئیت ILT با توجه به نوع و شدت آن علائم مختلفی در پرنده ایجاد خواهد کرد. علائم بیماری با توجه به شدت آن به موارد زیر دسته بندی می‎شود:

1. فرم فوق حاد بیماری:

در این نوع از بیماری، پرنده دچار تنگی نفس شدید، تنفس با دهان باز و سرفه‏‎ های سخت می‎شود. یکی از نشانه‎های اصلی فوق فوق حاد ILT سرفه به همراه پرتاب اکسودای خونی است که باعث ایجاد آلودگی بر کف و سطح نیز خواهد شد. در این حالت پرنده برای نفس کشیدن گردن خود را به شکل غیر طبیعی دراز کرده و دهان خود را کاملا باز می‎کند. لخته‎های خونی ایجاد شده در عرض یک تا سه روز باعث انسداد کامل مجاری تنفسی و در نتیجه خفگی و مرگ پرنده می‎شود. میزان واگیری بیمای لارنگو در حالت فوق حاد بسیار زیاد بوده و درصد تلفات نیز حدود 70 درصد است.

2. فرم حاد بیماری:

علائم فرم حاد بیماری لارنگو شامل خس خس سینه هنگام نفس کشیدن، تورم چشم همراه با ترشحات کف آلود در گوشه چشم است. در این حالت نیز حیوان برای نفس کشیدن گردن خود را دراز می‏کند. در فرم حاد بیماری ILT ممکن است صورت، تاج و ریش به دلیل کمبود اکسیژن کبود شوند.

3. فرم ملایم یا مزمن

همانطور که از نام این فرم پیدا است؛ بیماری علائمی ملایم‏تر مانند سرفه خفیف، تکان دادن سر، ریزش اشک چشم و ترشحات بینی دارد. همچنین در این حالت تولید تخم در گونه ‏های تخم گذار نیز به شکل قابل توجهی کاهش پیدا می‎کند. نکته مهم آن که بسیاری از بیماری‎ها در طیور علائم مشابهی دارند و از اینرو برای تشخیص دقیق بیماری باید تشخیص افتراقی را در نظر گرفت.

در ادامه، جدولی از علائم بیماری‎های مشابه در پرندگان آورده شده تا به مرغداران کمک کند، بهتر تفاوت این بیماری‎ها با یکدیگر را تشخیص دهند.

کالبد شکافی و جراحات بافتی

در کالبد شکافی پرنده بعد از مرگ، بیشترین جراحات در نای و حنجره مشاهده می‏شود. کالبد شکافی نشان میدهد که نای پر از لخته‏های خون و موکوس است. در بسیاری از موارد ترشحات به شکل قالب‏های پنیری است که جلو تنفس پرنده را به طور کامل می‎گیرد. در فرم‎های ملایم‎تر علائمی مانند پلاک‎های دیفتریتیک یا کازوئوز دیده می‎شود که در این موارد باید تشخیص تفریقی را در نظر گرفت.

روش های قطعی تشخیص ازمایشگاهی

علائم بیماری لارنگو در موارد بسیاری شبیه به برخی بیماری‏ های رایج دیگر در طیور است. از این رو روش قطعی برای تشخیص ILT روش‎های آزمایشگاهی است.

روش ‏های زیر برای تایید نهایی بیماری در پرنده مورد استفاده قرار می‏گیرند:

• هیستوپاتولوژی: مشاهده آنکلوزون بادی‎های انوزینوفیلیک در هسته سلول‏های پوششی نای. این موضوع تنها چند روز بعد از بروز بیماری در حیوان قابل مشاهده خواهد بود.
• تست PCR: سریع‏ترین روش برای تشخیص دقیق ویروس در DNA
• جداسازی ویروس: تزریق نمونه‎های مشکوک به غشای کوریوآلانتوئیک تخم مرغ جنین دار

کنترل و پیشگیری برای مدیریت بیماری

متاسفانه درمانی برای بیماری لارنگو ترکئیت وجود ندارد، از اینرو باید با اقداماتی مهم بتوان این بیماری را کنترل کرد. تمرکز اصلی برای پیشگیری و کنترل ILT قرنطینه و بیوسکیوریتی است.

• قرنطینه: باید از ورود پرندگان بیمار یا حتی درمان شده به گله‏های حساس خودداری کرد. زیرا همانطور که در بالا نیز اشاره شد؛ پرنده درمان شده حامل ویروس و بیماری خواهد بود.
• خالی نگه داشتن سالن: بعد از شیوع بیماری در مرغداری، سالن باید به طور کامل تخلیه و سپس ضد عفونی شود.حدود چهار تا شش هفته، سالن باید خالی بماند.
• تغذیه: تغذیه پرندگان باید مقوی و شامل ویتامین A باشد. این ویتامین به ترمیم بافت آسیب دیده نای کمک خواهد کرد. همچنین ویتامین C برای کاهش استرس در گله مفید خواهد بود.
• بهبود هوا و شرایط محیطی: هوای سالن نباید خشک باشد. زیرا هوای خشک التهابات ریه و گلو را تشدید می‎کند. کمی رطوبت یا بخور می‎تواند کمک کننده باشد. همچنین محیط سالن باید گرم نگه داشته شود.
• جلوگیری از عفونت دوم: گاهی اوقات باکتری‎ها از زخم و ضعیف شدن نای و گلو سو استفاده کرده و به بدن حیوان حمله می‎کنند. در این حالت استفاده از آنتی بیوتیک‎هایی مانند تایلوزین تحت نظر دامپزشک می‎تواند از بروز بیماری‏های دیگر جلوگیری کند.

واکسیناسیون برای پیشگیری و درمان بیماری

در مناطقی که بیماری لارنگو ترکئیت بومی و شایع است؛ واکسیناسیون تنها راه موثر برای کنترل بیماری است. در حالت کلی سه نوع واکسن چشمی، اسپری و تزریقی برای کنترل ILT وجود دارد.

قطره چشمی بهترین و مطمئن‎ترین روش است. در این روش هر پرنده یک قطره دریافت کرده و ایمنی بالایی دارد اسپری، می‎توان در زمان کوتاهی تعداد بیشتری پرنده را واکسیناسیون کرد اما اگر روش انجام ان اصولی و درست نباشد؛ خود باعث گسترش و شیوع بیماری خواهد شد. در روش اسپری و قطره معمولا از واکسن زنده و تقلیل بیماری استفاده می‎شود. بهترین سن یک تا سه روزگی پرنده تا سه تا 18 هفتگی است. واکسن‎های جدید معمولا در اولین روز جوجه کشی به پرنده تزریق می‎شوند. این روش ایمنی خوبی داشته و خطرات روش اول مانند واکنش‎های تنفسی را ندارد.

بیوسکیوریتی و قرنطینه در مرغداری

اگر می‎خواهید هرگز بیماری ILT در گله شما شیوع پیدا کند، علاوه بر همه موارد بالا، نکات مهم در بیوسکیوریتی و قرنطینه مرغداری را نیز در نظر بگیرید و رعایت کنید:

• اجازه ندهید افراد متفرقه به خصوص مرغداران یا کارگران مرغداری های دیگر به سالن شما وارد شوند. ویروس می‎تواند از طریق این افراد به سالن شما نیز وارد شود.
• هرگز پرنده جدید را به بدون اطمینان از سلامت کامل آن وارد مرغداری نکنید.
• حیوانات موذی مانند موش‎ها و حشرات را به طور کامل کنترل کنید. این حیوانات می‎توانند به راحتی ویروس را از مرغداری دیگر به سالن شما منتقل کنند.

کلام آخر:

بیماری لارنگوتراکئیت عفونی یکی از چالش‌برانگیزترین بیماری‌های تنفسی در صنعت طیور است که به‌دلیل سرعت انتشار بالا و ایجاد تلفات ناشی از خفگی، خسارات اقتصادی سنگینی را به مرغداران تحمیل می‌کند. با توجه به مقاومت نسبی ویروس عامل بیماری در محیط مرغداری، اجرای پروتکل‌های دقیق قرنطینه‌ای و ضدعفونی اصولی سالن‌ها تنها راه قطع زنجیره انتقال محسوب می‌شود. در این راستا، محلول داموسیب محصول آرال شیمی، به عنوان یک کنسانتره ضدعفونی‌کننده قدرتمند بر پایه ترکیب اصلاح‌شده سطح (ترکیبات آمونیوم کواترنر و گلوتارآلدئید)، گزینه‌ای بسیار موثر برای نابودی ویروس لارنگو است. این محصول با نفوذپذیری بالا در خلل و فرج سطوح و خاصیت اثرگذاری سریع، محیطی ایمن و پاکیزه را برای گله فراهم کرده و ریسک طغیان مجدد بیماری را به حداقل می‌رساند.