ضد عفونی اتاق‎های برش و تونل های انجماد گوشت چگونه انجام می شود؟

در واحدهای فرآوری گوشت تونل‎های انجماد و اتاق‎های برش بیش از هر مکان دیگر در معرض آلودگی‎های میکروبی قرار دارند. گوشت با داشتن رطوبت و مواد مغذی محیط و شرایط مناسبی برای رشد میکروب‌ها، باکتری‌ها و سایر میکروارگانیسم‌ها دارد. برخلاف تصور بسیاری از افراد دمای پایین به تنهایی مانع آلودگی نیست و حتی گاهی اوقات میکروب‌ها را در حالت زنده و فعال نگه می‎دارد. از اینرو ضد عفونی اتاق‌های برش و تونل‎های انجماد گوشت بسیار مهم است. با ما همراه شوید تا به طور کامل با استانداردهای مورد نیاز برای ضدعفونی واحد فرآوری گوشت آشنا شویم.

همچنین بخوانید:

♣ بهترین روش کاهش بار میکروبی در خطوط بسته‌بندی گوشت

♣ آلودگی میکروبی آب اسکالدر و چیلر در صنایع تولید گوشت

اهمیت ضد عفونی اتاق‎های برش و تونل‎های انجماد گوشت

در اتاق‎های برش گوشت خام به طور مستقیم با ابزارهای مختلف، دست پرسنل و سطوح در ارتباط است. وجود پروتئین و چربی در گوشت، رطوبت در فضا و هوای خنک باعث می‎شود میکروارگانیسم‎هایی مانند باکتری‎ها و میکروب‌ها به راحتی انتقال پیدا کنند. همچنین دمای پایین تونل‌های انجماد ممکن است برخی از این میکروارگانیسم‌ها را متوقف کند؛ اما آن‌ها را از بین نخواهد برد. از اینرو بعد از خروج محصول و ذوب شدن، میکروب و باکتری مجددا فعال خواهد شد. بنابراین ضد عفونی اتاق‌های برش و تونل‌های انجماد گوشت نه یک اقدام غیر ضروری بلکه بخشی اصلی از واحد کنترل و بهداشت به شمار می‎رود. ضد عفونی موثر علاوه بر کاهش آلودگی، طول عمر مفید گوشت را نیز افزایش می‎دهد.

تفاوت ضد عفونی با شست وشو

باید توجه داشته باشید که ضد عفونی با شست و شو متفاوت است. شست و شوی یک اتاق برش و تونل انجماد آن را از آلودگی‎های قابل مشاهده‎ای مانند خون، چربی یا ضایعات پاک می‌کند و تاثیری بر روی آلودگی‎های ریز میکروبی و باکتریایی ندارد. این ضد عفونی است که بار میکروبی واحد را به میزان استاندارد کاهش خواهد داد. در واقع ضد عفونی و شست وشو باید به صورت مکمل یکدیگر انجام شوند. اگر بعد از ضد عفونی واحد شسته نشود، مواد باقی مانده روی سطوح، اثر مواد ضد عفونی کننده را کاهش می‎دهد.

آماده سازی قبل از ضد عفونی

قبل از شروع ضد عفونی باید سالن برش و تونل‎های انجماد آماده شوند. در غیر این صورت ضد عفونی نمی‎تواند بهترین نتیجه ممکن را داشته باشد. قبل از شروع کار باید تمامی زباله‎ها و ضایعات مانند چربی، خون و تکه‎های گوشت جمع آوری شوند. کف زمین، دیوارها و سطوح با آب ملایم شسته شوند تا چربی روی آن‎ها باقی نماند. برای نقاط کور می‎توان از برس‎های مخصوص استفاده کرد. هنگام شست و شو توجه داشته باشید که برخی وسایل برقی نسبت به آب و مواد شوینده حساس هستند. پس از شست و شو سطوح را کاملا آبکشی کنید به طوری که هیچ ماده شوینده‎ای روی آن باقی نمانده باشد.

ویژگی های مواد ضد عفونی کننده مناسب

بعد از شست و شوی اولیه نوبت به انتخاب مواد ضد عفونی کننده می‏رسد. یک ماده ضد عفونی کننده مناسب باید ویژگی های کاربردی زیر را داشته باشد:

• بر روی سطوح فلزی و آهنی سایش و خوردگی ایجاد نکند.
• بر باکتری‎ها، قارچ‎ها و میکروب‌ها تاثیر سریع بگذارد.
• باعث ایجاد واکنش‎های شیمیایی و مواد مضر و خطرناک روی گوشت و سطوح نشود.
• در دماهای پایین نیز عملکرد مناسب و قابل قبولی داشته باشد.
• توانایی از بین بردن طیف وسیعی از میکروارگانیسم‎ها را داشته باشد.

بهترین مواد ضدعفونی کننده برای واحد فرآوری گوشت

در ضدعفونی واحد فراوری گوشت، می توان از مواد مختلفی استفاده کرد که ویژگی‎های بالا را داشته باشد. از جمله پرکاربردترین این مواد می‎توان به موارد زیر اشاره کرد:

الف) ترکیبات کلردار

یکی از بهترین انتخاب‎ها به خصوص برای سطوح صاف و غیر متخلخل، ترکیبات کلر دار است. این مواد تاثیرپذیری سریعی داشته و بسیار کاربردی هستند. نکته بسیار مهم در استفاده از این ترکیبات، انتخاب غلظت مناسب است. غلظت زیاد می‎تواند باعث خوردگی فلزات شده و غلظت کم، تاثیرگذاری بسیار محدودی خواهد داشت.

ب) ترکیبات آمونیوم چهار ظرفیتی

یکی دیگر از ترکیبات رایج ضد عفونی در اتاق‎های برش و تونل‌های انجماد، ترکیبات آمونیوم چهارتایی است. این مواد در دمای بسیار پایین نیز به خوبی عمل می‎کنند. در بسیاری از مراکز برای ضد عفونی کف، دیوار و سطوح پلاستیکی از این مواد استفاده می‎شود. بوی تندی ندارند و استفاده از آن پرسنل را اذیت نمی‎کند. نقطه ضعف این ترکیبات آن است که در حضور چربی زیاد کارایی ایده آل خود را از دست می‎دهند.

ج) پراستیک اسید و پراکسید هیدروژن

پراستیک اسید و آب اکسیژنه، در تونل‎های انجماد با دمای بسیار پایین محبوب هستند، چرا که در دمای پایین نیز فعال بوده و باقی مانده خطرناکی نیز از خود برجای نمی‎گذارند. استفاده از این ترکیبات برای ضدعفونی نیاز به تخصص و دقت بالا دارد؛ چرا که اشتباه در میزان غظلت یا زمان استفاده می‎تواند باعث خوردگی و سایش فلزات شود.

د) الکل ها

از این مواد بیشتر برای ضد عفونی بخش‎های کوچک مانند دستگیره‎ها، نقاط تماس سریع و ابزارها استفاده می‎شود. از ان جا که الکل در زمان کوتاهی از روی سطوح تبخیر می‏شود؛ در محیط‎های بزرگ و تونل‎های انجماد استفاده محدودتری دارند.

روش های ضد عفونی تونل انجماد گوشت

برای ضد عفونی کردن تونل‎های انجماد و اتاق‎های برش می‎توان از روش‎های مختلف استفاده کرد. هرکدام از این روش‎ها مزایا و معایب خاص خود را دارد.

1. ضد عفونی دستی

این روش قدیمی‎ترین و یکی از رایج‎ترین روش‎های ضد عفونی مراکز مختلف است. در این روش محلول ضد عفونی کننده به صورت مستقیم با دستمال، برس یا اسفنج روی سطوح مختلف کشیده می‏شود. یکی از مزایای این روش کنترل بالا است. افراد می‎توانند بر روی بخش‎های حساس مانند لبه‎ها، چاقوها، میز برش و درزها وسواس بیشتری به خرج داده و آنها را به خوبی تمیز کنند. البته احتمال خطای انسانی، خستگی و بی توجهی و البته زمان‎بر بودن این روش، از معایب آن به شمار می‏رود. همچنین در این روش زمان تماس بسیار مهم بوده و باتوجه به نوع ماده ضد عفونی کننده نباید از ده دقیقه بیشتر شود.

2. ضدعفونی با اسپری

یکی دیگر از روش‎های ضدعفونی اتاق‎های برش و تونل‎های انجماد، ضد عفونی به کمک دستگاه اسپری یا سم پاش‎های صنعتی کم فشار است. در این حالت سطوح وسیع‎تر در زمان کوتاه‎تری ضدعفونی خواهند شد. یکی از مزایای استفاده از این روش پوشش یکنواخت محلول بر قسمت‎های مختلف میز، دیوارها، کف و دستگاه‎ها است. در این روش همچنین میزان مصرف ماده ضدعفونی کننده قابل کنترل بوده و هدر رفت کمتری دارد. نکته مهم آن که بعد از اسپری کردن نباید سریع آب کشی را انجام داد و باید زمان کافی برای اثرگذاری ماده ضدعفونی کننده داده شود.

3. ضد عفونی بابخار

از آن جا که در این روش از مواد شیمیایی استفاده نمی‎شود، ضدعفونی با بخار و دمای بالای 80 درجه در چند سال اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است. بخار به سرعت بر روی سطوح تاثیر گذاشته و باعث از بین رفتن میکروارگانیسم‎های بسیاری می‏شود. همچنین برخلاف مواد شیمیایی هیچ باقی مانده‎ای نیز بر روی سطوح باقی نمی‎گذارد. این موضوع برای سطوحی که در ارتباط مستقیم با گوشت هستند، بسیار مهم است. بخار به راحتی به شکاف‎ها و درزهای ریز نیز نفوذ کرده و آن‎ها را ضد عفونی می‎کند. این روش محدودیت‎ها و معایبی نیز دارد. بخار برای برخی از مواد الکترونیکی، کابل‎ها و قطعات حساس می‎تواند آسیب زا باشد. همچنین استفاده از بخار در تونل‎های انجماد می‌تواند باعث ایجاد رطوبت و سپس یخ زدگی شود.

4. استفاده از روش مه پاشی یا Fogging

در این روش ذرات بسیار ریز ماده ضدعفونی کننده در هوا پخش می‎شوند. این ذرات بسیار ریز به تمام نقاط تونل از جمله، سقف، فن و مسیرهای هوا و سپس سطوح مختلف خواهند رسید. این روش برای نقاطی که دسترسی مستقیمی ندارند، مناسب خواهد بود.

بهبود اثربخشی ضدعفونی واحد فرآوری گوشت:

برای آن که ضدعفونی اتاق‎های برش و تونل‎های انجماد بهترین تاثیر را داشته باشد، باید به دو فاکتور دما و زمان توجه ویژه داشت. در دماهای پایین برخی از مواد ضد عفونی کننده به خوبی عمل نمی‎کنند، بنابراین نوع ماده ضدعفونی کننده باید با توجه به دما انتخاب شود. همچنین زمان مورد استفاده نیز بسیار مهم است. اگر مواد ضد عفونی کننده زمان زیادی روی سطوح باقی بمانند، ممکن است باعث ساییدگی شوند. همچنین زمان کوتاه نیز اثربخشی را کاهش می‎دهد.

• بعد از ضد عفونی کردن می‎توان از روش‎های تست سریع میکروبی استفاده کرد تا از ضدعفونی کامل مطمئن شد.
• پرسنل هنگام ضدعفونی باید تجهیزات ایمنی و بهداشتی مانند عینک، دستکش و روپوش استفاده کنند.
• تجهیزات فلزی بعد از ضد عفونی با مواد شیمیایی باید به طور کامل شسته شوند. باقی ماندن مواد شیمیایی روی این سطوح باعث خورندگی خواهد شد.
• همیشه محلول‎های ضدعفونی کننده را تازه تهیه کنید. برخی از این محلول‎ها به خصوص کلر و پراکسید به مرور زمان خاصیت خود را از دست می‎دهند.
• برای ضد عفونی بهترین ترتیب به این صورت است که ابتدا سطوح کف و دیوار، سپس تجهیزات و در آخر تونل و محیط‎های بسته

کلام آخر: