چگونه فاضلاب جوجه کشی را تصفیه کنیم؟

صنعت جوجه‌کشی به‌عنوان بخش کلیدی زنجیره تولید طیور، شامل مراحل متعددی از جمله جمع‌آوری تخم، ضدعفونی، انکوباسیون، تفکیک و شست‌وشو است. هر یک از این مراحل منبعی بالقوه برای تولید فاضلاب محسوب می‌شود. فاضلاب جوجه‌کشی حاوی ترکیبات آلی، بقایای تخم‌مرغ، مواد ضدعفونی‌کننده و چربی‌هاست که در صورت عدم مدیریت، سبب آلودگی‌های میکروبی و شیمیایی شدید می‌شود. هدف از تصفیه فاضلاب در این مراکز، حذف آلاینده‌ها تا رسیدن به استانداردهای تخلیه، بازچرخانی آب در فرآیند یا استفاده مجدد در کاربردهای صنعتی است. در این مقاله، به ماهیت فاضلاب جوجه کشی و روش های تصفیه آن می پردازیم.

همچنین بخوانید:

♣ تصفیه کود مایع بعد از سپراتور | راه‌حل اقتصادی برای دامداری و مرغداری

♣ مدیریت نوین فاضلاب کشاورزی | راهکارهای پایدار برای حفظ منابع آبی

فاضلاب جوجه‌کشی چیست؟

ترکیب فاضلاب بسته به نوع فعالیت مرکز جوجه‌کشی و مواد شیمیایی مورد استفاده متغیر است. مهم‌ترین مؤلفه‌های شیمیایی شامل مواد آلی قابل تجزیه (BOD و COD بالا)، چربی، پروتئین، خون، مواد ضدعفونی‌کننده مانند هیپوکلریت سدیم و مقادیر زیاد نیتروژن و فسفر است. فاضلاب جوجه‌کشی همچنین دارای بار میکروبی بالایی است که ناشی از رشد میکروارگانیسم‌ها بر روی پوسته تخم‌ها و محیط گرم و مرطوب دستگاه‌های انکوباتور می‌باشد.

منابع تولید فاضلاب در واحدهای جوجه‌کشی چیست؟

برخی از مهم ترین منابع تولید آلودگی فاضلاب در مراکر جوجه کشی به شرح زیر است:

• شست‌وشوی تخم‌مرغ‌ها پیش از ورود به دستگاه انکوباسیون.
• تمیز کردن سطوح، کف سالن‌ها و تجهیزات.
• عملیات ضدعفونی با محلول‌های شوینده و مواد اکسیدکننده.
• پاک‌سازی ماشین‌های تفکیک جوجه‌ها و دفع پوسته‌های تخم.
• خروج آب‌های آلوده از چیلرها، سیستم‌های تهویه و شست‌وشوی فیلترها.

چرا تصفیه فاضلاب جوجه‌کشی اهمیت دارد؟

تصفیه فاضلاب جوجه‌کشی از جنبه‌های زیست‌محیطی، بهداشتی و اقتصادی اهمیت بسیار بالایی دارد. تخلیه مستقیم این نوع فاضلاب به محیط زیست می‌تواند موجب آلودگی شدید منابع آب‌های سطحی و زیرزمینی، خاک و اکوسیستم‌های اطراف شود و با افزایش بار میکروبی و مواد آلی، سلامت انسان، دام و حیات وحش را به خطر بیندازد.

از سوی دیگر، با اجرای فرآیندهای اصولی تصفیه، امکان بازیافت و استفاده مجدد از آب تصفیه‌شده برای مصارف غیر‌بهداشتی مانند شست‌وشو، آبیاری فضای سبز یا سیستم‌های خنک‌سازی فراهم می‌شود که این امر به کاهش مصرف آب و صرفه‌جویی اقتصادی کمک شایانی می‌کند. همچنین، تصفیه مناسب فاضلاب نقش مؤثری در کنترل انتشار بوی نامطبوع، جلوگیری از رشد و تکثیر میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا و بهبود شرایط بهداشتی محیط اطراف محل دفع دارد که در نهایت منجر به افزایش کیفیت محیط کار و کاهش نارضایتی‌های زیست‌محیطی می‌شود.

مراحل اصلی تصفیه فاضلاب جوجه‌کشی

1. پیش‌تصفیه (Pre-treatment): شامل آشغال‌گیری، دانه‌گیری، ته‌نشینی اولیه و حذف ذرات درشت مانند پوسته تخم‌مرغ و پر است.
2. تصفیه فیزیکی: جداسازی چربی‌ها با روش DAF (حل هوای تحت فشار) برای حذف مواد معلق و چربی ضروری است.
3. تصفیه شیمیایی: تنظیم pH و افزودن مواد کمک‌انعقاددهنده مانند آلومینیوم سولفات برای جداسازی مواد کلوئیدی.
4. تصفیه بیولوژیکی: استفاده از راکتورهای هوازی (SBR، MBBR، MBR) برای کاهش BOD و اکسیژن‌خواهی شیمیایی COD.
5. تصفیه نهایی و گندزدایی: کلرزنی، ازن‌دهی یا استفاده از UV برای حذف میکروارگانیسم‌های باقی‌مانده.

بطور کلی، مراحل تصفیه فاضلاب جوجه کشی به شرح جدول زیر است:

انتخاب روش مناسب تصفیه

انتخاب روش مناسب تصفیه فاضلاب به عوامل متعددی از جمله دبی فاضلاب ورودی، میزان و نوع آلاینده‌ها، غلظت مواد آلی و میکروبی، فضای در دسترس برای احداث سیستم تصفیه و همچنین بودجه تخصیص‌یافته بستگی دارد. هر یک از این پارامترها نقش تعیین‌کننده‌ای در طراحی و انتخاب فناوری مناسب دارند و بررسی دقیق آن‌ها می‌تواند موجب افزایش راندمان تصفیه و کاهش هزینه‌های بهره‌برداری شود.

در مراکز جوجه‌کشی متوسط تا بزرگ، معمولاً ترکیب روش‌های تصفیه بیولوژیکی و فیزیکی به‌عنوان بهترین گزینه مطرح است، زیرا این ترکیب علاوه بر کاهش مؤثر بار آلودگی، باعث بهبود کیفیت پساب خروجی و تطابق آن با استانداردهای زیست‌محیطی می‌شود. در مقابل، برای واحدهای کوچک که با محدودیت فضا و سرمایه مواجه هستند، استفاده از سیستم‌های تصفیه بسته همراه با فیلترهای بیولوژیکی و تجهیزات فشرده می‌تواند راهکاری اقتصادی، کارآمد و قابل‌اعتماد باشد که ضمن اشغال فضای کمتر، عملکرد مناسبی در حذف آلاینده‌ها ارائه می‌دهد.

حذف مواد ضدعفونی‌کننده و شوینده‌ها

یکی از چالش‌های خاص فاضلاب جوجه‌کشی حضور ترکیبات ضدعفونی‌کننده قوی است. این مواد در صورت تماس با محیط‌زیست موجب اختلال در فرآیندهای میکروبی تصفیه می‌شوند. استفاده از تانک خنثی‌سازی مواد کلردار قبل از ورود فاضلاب به سیستم بیولوژیکی ضروری است. همچنین افزودن زغال فعال می‌تواند به جذب و کاهش غلظت مواد شیمیایی کمک کند.

مدیریت لجن تولیدی

در فرآیند تصفیه فاضلاب جوجه‌کشی، لجن تولیدی حاوی مقادیر قابل‌توجهی از مواد آلی، ذرات معلق و میکروارگانیسم‌های زنده و مرده است که در صورت عدم مدیریت صحیح می‌تواند منجر به ایجاد آلودگی‌های ثانویه و مشکلات بهداشتی و زیست‌محیطی شود. به همین دلیل، این لجن باید تحت فرآیندهای مناسب تغلیظ و آبگیری قرار گیرد تا حجم و رطوبت آن کاهش یافته و شرایط لازم برای دفع ایمن یا بازیافت اصولی فراهم گردد.

استفاده از تجهیزات پیشرفته‌ای مانند سانتریفیوژ و فیلترپرس نقش بسیار مؤثری در کاهش رطوبت لجن، افزایش سهولت حمل‌ونقل و کاهش هزینه‌های دفع دارد. همچنین، در صورت رعایت استانداردهای لازم، می‌توان از لجن تثبیت‌شده به‌عنوان کود آلی یا در کاربردهای کشاورزی بهره برد که این امر ضمن کاهش اثرات زیست‌محیطی، به ایجاد ارزش افزوده اقتصادی نیز کمک می‌کند.

کنترل بو و آلودگی ثانویه

بروز بوهای نامطبوع یکی از مشکلات رایج در سیستم‌های تصفیه است. نصب درپوش بر روی حوضچه‌های ته‌نشینی، تزریق هوای تازه و استفاده از فیلترهای کربنی راهکارهای مؤثر محسوب می‌گردند. پایش مستمر میزان سولفید هیدروژن نیز برای جلوگیری از تخریب تجهیزات ضروری است.

پایش و کنترل کیفیت پساب

در کنترل کیفیت پساب و فاضلاب خروچی جوجه کشی باید موارد زیر را در نظر گرفت:

• ارزیابی کیفیت پساب خروجی شامل اندازه‌گیری پارامترهایی مانند BOD، COD، TSS، آمونیاک و کلر باقی‌مانده است.
• پساب تصفیه‌شده مطابق استاندارد محیط زیست می‌تواند به‌صورت محدود برای مصارف صنعتی استفاده شود.
• طبق نتایج تحقیقات، استفاده از تصفیه ترکیبی فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی می‌تواند تا 95٪ بار آلودگی فاضلاب جوجه‌کشی را کاهش دهد.

فناوری‌های نوین در تصفیه فاضلاب جوجه‌کشی

استفاده از راکتورهای بیوفیلم متحرک به دلیل بازده بالا و اشغال فضای کمتر مورد توجه قرار گرفته است. سیستم‌های غشایی  نیز امکان بازگردانی آبی با کیفیت بالا را فراهم می‌کنند. فناوری اسمز معکوس در مرحله نهایی می‌تواند برای بازچرخانی کامل آب استفاده گردد. بکارگیری حسگرهای هوشمند برای کنترل خودکار فرآیند، بهینه‌سازی مصرف مواد شیمیایی و انرژی را به دنبال دارد.

طراحی سیستم تصفیه فاضلاب چگونه است؟

• دبی متوسط فاضلاب، 0٫5 تا 2 مترمکعب به ازای هر 1000 جوجه در روز است.
• طراحی مخازن باید به گونه‌ای باشد که نگه‌داری فاضلاب پیش از تصفیه حداکثر 6 ساعت طول بکشد تا از فساد زودرس جلوگیری شود.
• در نظر گرفتن سیستم ذخیره اضطراری برای مواقع شست‌وشوی سنگین توصیه می‌گردد.

راهکارهای بهینه برای کاهش تولید فاضلاب

جهت کاهش دادن میزان فاضلاب در جوجه کشی ها، نکات زیر را باید در نظر گرفت:

1. استفاده از دستگاه‌های شست‌وشوی کم‌مصرف.
2. جایگزینی مواد ضدعفونی‌کننده سنگین با ترکیبات زیست‌تخریب‌پذیر.
3. بازیافت پوسته‌های تخم به عنوان خوراک دام یا ماده صنعتی.
4. آموزش نیروهای عملیاتی جهت استفاده بهینه از آب.
5. نصب سیستم پایش آنلاین دبی ورودی و خروجی فاضلاب..

کلام آخر:

تصفیه فاضلاب در مراکز جوجه‌کشی موضوعی حیاتی از نظر زیست‌محیطی و بهداشتی است. طراحی دقیق، استفاده از فناوری‌های روز و آموزش نیروی انسانی از ملزومات موفقیت این سیستم‌ها محسوب می‌شود. اجرای سیستم تصفیه مناسب نه‌تنها آلودگی آب و خاک را کاهش می‌دهد بلکه به بهره‌وری اقتصادی واحد نیز کمک می‌کند. بنابراین توجه به مسئله فاضلاب جوجه‌کشی باید در اولویت سیاست‌های پایداری صنعت طیور قرار گیرد. صنایع آرال شیمی با ارائه محصولاتی همچون لوله بازکن اسیدی اوپایپ و لوله بازکن قلیایی اوپایپ، می تواند در مرحله اول کلیه گرفتگی های حاصل از رسوبات خون، پر و سایر آلاینده های محیط را از بین ببرد. در مرحله دوم، با استفاده از گندزدای ارگانیک اگوسیب، کلیه فاضلاب آلوده مخیط جوجه کشی را تصفیه می کند.