تمیز کردن و چربی‌زدایی ابزار و تجهیزات CNC، فلزکاری و برش

در صنایع فلزکاری، ماشین‌کاری CNC و فرآیندهای برش صنعتی، ابزار و تجهیزات به‌طور مداوم در معرض روغن، گریس، براده‌های فلزی، گردوغبار صنعتی و انواع آلودگی‌های شیمیایی قرار دارند. این آلودگی‌ها نه‌تنها عملکرد دستگاه‌ها را کاهش می‌دهند، بلکه می‌توانند موجب افت کیفیت قطعات تولیدی، افزایش استهلاک تجهیزات و حتی توقف خطوط تولید شوند. استفاده از شوینده‌ها و چربی‌زداهای صنعتی مناسب، علاوه بر حفظ دقت عملکرد دستگاه‌ها، موجب افزایش طول عمر ابزار، کاهش هزینه‌های تعمیرات و بهبود ایمنی محیط کار می‌شود. در این مقاله به بررسی اهمیت چربی‌زدایی تجهیزات CNC و فلزکاری، روش‌های متداول تمیزکاری و نکات مهم در انتخاب مواد شیمیایی پاک‌کننده خواهیم پرداخت.

همچنین بخوانید:

♣ رسوبزدایی از اکسترودرها و قالب های تزریقی

♣ آشنایی با آنزیم‌های مورد استفاده در شوینده‌ها و نقش آن ها

چرا تمیزکاری و چربی‌زدایی تجهیزات CNC حیاتی است؟

بسیاری از کارگاه‌ها تمیزکاری را یک امر صرفا ظاهری می‌دانند، در حالی که در صنایع سنگین، این فرآیند بخشی از نگهداری پیشگیرانه (PM) است.

 دلایل اصلی ضرورت چربی‌زدایی عبارتند از:

• حفظ دقت ابزارآلات: تجمع چربی و براده روی ریل‌ها و بال‌اسکروها باعث ایجاد اصطکاک و خطای ابعادی در کارهای ظریف می‌شود.
• افزایش طول عمر ابزار برش: مایعات خنک‌کننده پس از مدتی فاسد شده یا با روغن‌های هیدرولیک مخلوط می‌شوند. این امر خاصیت خنک‌کنندگی آن‌ها را کاهش داده و باعث داغ شدن و شکستن زودرس الماسه‌ها و تیغه‌ها می‌شود.
• جلوگیری از رشد باکتری و بوی تعفن: آب‌صابون‌های مانده، محیطی ایده‌آل برای رشد باکتری‌های بی‌هوازی هستند که علاوه بر ایجاد بوی بسیار بد، برای سلامتی اپراتور نیز مضر است.
• پیشگیری از خوردگی و زنگ‌زدگی: اسیدهای تولید شده توسط باکتری‌ها یا رطوبت محبوس شده زیر لایه‌های گریس قدیمی، به‌سرعت باعث زنگ‌زدگی قطعات فولادی حساس دستگاه می‌شوند

انواع آلودگی‌ها در محیط‌های فلزکاری کدامند؟

برای انتخاب روش مناسب چربی‌زدایی، ابتدا باید نوع آلودگی شناسایی شود. تجهیزات CNC و فلزکاری معمولاً با آلودگی‌های زیر مواجه هستند:

• روغن‌های پایه نفتی و معدنی: شامل روغن‌های هیدرولیک، روغن واک و گریس‌های نسوز.
• مایعات پایه آب (آب‌صابون‌ها): مخلوط روغن و آب که پس از تبخیر آب، لایه‌ای چسبناک و سخت از خود به‌جا می‌گذارند.
• آلودگی‌های فیزیکی: براده‌های میکرونی فلزی، گرد و غبار محیطی و ذرات کربن ناشی از سوختن روغن در اثر حرارت برش.
• رسوبات شیمیایی و اکسیدها

مراحل گام ‌به‌گام پاک ‌سازی و چربی ‌زدایی تجهیزات  CNC

یک فرآیند استاندارد برای تمیزکاری دوره‌ای (مثلاً ماهانه یا سه ماهه) دستگاه CNC شامل مراحل زیر است:

1. ایمنی و آماده‌سازی تجهیزات  CNC

قبل از شروع هرگونه عملیات شیمیایی، دستگاه را کاملا خاموش کرده و برق اصلی آن را قطع کنید (برچسب‌زنی و قفل ایمنی). اپراتور باید مجهز به دستکش‌های ضد مواد شیمیایی (نیتریل)، عینک محافظ و ماسک باشد.

2. تخلیه و تمیزکاری اولیه

مایع خنک‌کننده کهنه را کاملا تخلیه کنید. براده‌های فلزی بزرگ را با استفاده از ابزار مناسب یا مکنده‌های صنعتی و نه هوای فشرده، زیرا هوای فشرده ذرات را به داخل بلبرینگ‌ها هدایت می‌کند، جمع‌آوری کنید.

3. استفاده از شوینده سیستم

قبل از ریختن آب‌صابون جدید، باید کل مسیر گردش مایع شستشو شود. برای این کار، یک شوینده قلیایی مخصوص با دوز مشخص (معمولاً ۱ تا ۳ درصد) به سیستم اضافه می‌شود و تا چند ساعت در مدار گردش میکند. این ماده تمامی رسوبات، لجن‌ها و قارچ‌های متصل به لوله‌ها را حل می‌کند.

4. چربی‌زدایی قطعات حساس (مکانیکی)

برای تمیز کردن ریل‌ها، بال‌اسکرو و چاک، از یک چربی‌زدای پایه حلال با تبخیر سریع استفاده کنید. ماده را روی سطح اسپری کرده و با یک دستمال بدون پرز پاک کنید. از مصرف شوینده‌های اسیدی روی قطعات فولادی براق خودداری کنید، زیرا به‌سرعت باعث ایجاد حفره‌های میکرونی و زنگ‌زدگی (Pitting) می‌شوند.

5. آب‌کشی و خشک کردن

اگر از شوینده‌های پایه آب استفاده کرده‌اید، سطوح را با آب کم‌املاح آب‌کشی کرده و بلافاصله با هوای فشرده یا دستمال کاملا خشک کنید. رطوبت باقی‌مانده می‌تواند در کمتر از چند ساعت باعث زنگ‌زدگی سطوح بدون رنگ شود.

6. محافظت و روانکاری مجدد

بلافاصله پس از چربی‌زدایی، سطوح ماشین‌کاری شده و ریل‌ها کاملا برهنه و آسیب‌پذیر هستند. سریعاً باید روغن روانکاری مخصوص یا یک لایه نازک از اسپری‌های ضد زنگ روی آن‌ها اعمال شود.

روش‌های متداول تمیزکاری و چربی‌زدایی تجهیزات CNC

تمیزکاری دستی، استفاده از اسپری‌های چربی‌زدا، شست‌وشو با دستگاه‌های اولتراسونیک و استفاده از انواع حلال‌های صنعتی از مهم‌ترین روش‌های پاک‌سازی تجهیزات صنعتی هستند. در فرآیند فلزکاری، قطعات تولید شده نیز نیاز به چربی‌زدایی قبل از عملیات بعدی (مانند رنگ‌آمیزی، آبکاری یا جوشکاری) دارند.

در جدول زیر، روش‌های رایج مقایسه شده‌اند:

نکات کلیدی در انتخاب ماده شیمیایی شوینده دستگاه CNC

انتخاب اشتباه شوینده صنعتی می‌تواند به قطعات پلاستیکی، کاسه‌نمدها، سیم‌کشی‌ها و حتی رنگ دستگاه CNC آسیب بزند. هنگام خرید مواد شیمیایی به نکات زیر توجه کنید:

1. سازگاری با فلزات: آلومینیوم و فلزات زرد (مس و برنج) به شوینده‌های با قلیایی بالا (پی اچ بالاتر از 10) حساس هستند و دچار لکگی و خوردگی می‌شوند. برای این فلزات باید از شوینده‌های قلیایی پیشرفته با خاصیت بافری یا شوینده‌های خنثی استفاده کرد.
2. جداسازی سریع روغن: شوینده‌ای را انتخاب کنید که روغن را در خود حل نکند، بلکه آن را به سطح بیاورد (امولسیون نکند). این ویژگی به شما اجازه می‌دهد تا با استفاده از یک چربی‌گیر فیزیکی، روغن‌های زائد را از سطح شوینده جدا کرده و عمر مفید ماده شیمیایی را افزایش دهید.
3. مسائل زیست‌محیطی و دفع پسماند: قوانین سخت‌گیرانه‌ای برای دفع فاضلاب‌های حاوی روغن و مواد شیمیایی وجود دارد. استفاده از محصولات تجزیه‌پذیر هزینه‌های تصفیه پساب کارگاه شما را به ‌شدت کاهش می‌دهد.

کلام آخر:

تجهیزات CNC دارای دقت بسیار بالایی هستند و کوچک‌ترین آلودگی می‌تواند عملکرد آن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. تجمع روغن و براده روی ریل‌های حرکتی باعث افزایش اصطکاک و کاهش دقت برش می‌شود. همچنین، در صنایع برش لیزر، پلاسما و جوشکاری، وجود چربی و آلودگی روی سطوح فلزی می‌تواند کیفیت عملیات را کاهش دهد و باعث ایجاد نقص در برش یا جوش شود. محصول تخصصی صنایع آرال شیمی همچون شوینده خنثی ph7 Pro  گزینه‌ای مناسب برای پاک‌سازی و چربی‌زدایی تجهیزات CNC، ابزارهای فلزکاری و خطوط تولید محسوب می‌شود. این محصول دارای قدرت پاک‌کنندگی بالا، و ایمن و مناسب برای انواع سطوح فلزی است.