فهرست مطالب

 گوگردزدایی فرآورده های نفتی در صنعت پتروشیمی

چرا سولفورزدایی یا گوگردزدایی فرآورده های نفتی اهمیت دارد؟

سولفور و گوگرد موجود در بنزين و گازوئيل هنگام احتراق در موتور خودروها مثل بنزين و گازوئيل مي سوزد به SO2 (دي اكسيد گوگرد) كه يكي از آلاينده هاي مهم هوا است تبديل مي شود. آزادسازی گوگرد موجود در فراورده های نفتی و روغنی در هوا منجر به بروز بحران های جدی برای محیط زیست می شود.  علاوه بر این، اثرات جانبی فراوانی نیز برای سلامت انسان و سایر موجودات زنده به دنبال دارد. عوارضی از قبیل خارش گلو و سوزش چشم و خواص اسيدي آن براي موجودات زنده از پیامدهای آشکار آن می باشد. آلودگی هوا، باران های اسیدی، ایجاد اثرات گلخانه ای و سایر بحران های زیست محیطی در ابعاد جهانی، ناشی از وجود آلاینده هایی از قبیل گوگرد و سولفور در فرآورده های نفتی و صنایع پتروشیمی می باشد. در این مقاله تلاش می کنیم راهکارهای سولفورزدایی یا گوگردزدایی فرآورده های نفتی را با تاکید بر نقش پراستیک اسید مورد بررسی قرار دهیم. پراستیک اسید یکی از کارآمدترین کاتالیزگرهایی است که در زمینه سولفورزدایی یا گوگردزدایی فرآورده های نفتی با روش ODS در سطوح بین المللی استفاده می شود. از آن جایی که به گاز یا فرآورده های نفتی، که دارای سولفور یا گوگرد زیادی هستند نفت یا گاز ترش گفته می شود، جالب است بدانید در  فرایند های نفتی به سولفورزدایی، شیرین سازی نفت و گاز هم اطلاق می شود. لزوم مطابقت محصولات تولیدی نهایی در صنعت پتروشیمی، باعث شده که شیرین سازی و سولفورزدایی میعانات گازی و نفتا تبدیل به یکی از نیازهای صنایع فعال در این زمینه گردد.

گوگردزدایی از فراورده های نفتی و نفت خام

گوگردزدایی از نفت

بر اساس الزامات استانداردهای بين المللي اروپايي يورو 4 و يورو 5، ميزان گوگرد موجود در فرآورده های نفتي باید از یک مقدار مشخصی تجاوز نکند. به عنوان نمونه مطابق استاندارد يورو 4 حداكثر ميزان گوگرد در گازوئيل  بايد 50PPM باشد يعني از هريك ميليون قسمت گازوئيل، فقط 50 قسمت مي تواند تركيبات گوگردي باشد كه اين ميزان طبق استاندارد يورو 5 به  10PPM كاهش پيدا كرده است.

مقالات مرتبط: سولفورزدایی از گاز و نفت چگونه انجام می شود؟

مقالات مرتبط: گوگرد زدایی از مازوت و روش های سولفور زدایی

سولفورزدایی یا گوگردزدایی چیست؟

به منظور پالایش نفت خام به محصولات نهایی به گوگردزدایی نیاز است. اغلب پالایشگاه ها درصدد تولید سوخت بدون گوگرد هستند. گوگرد در مرکاپتان ها، تیوفن ها، بنزوتیوفن ها، دی بنزوتیوفن ها و SOx حاصل از سوخت وجود دارد. گوگرد عامل باران های اسیدی و آلودی هوا می باشد.  در  فرآیند گوگردزدایی از سوخت در پالایشگاه ها از کاتالیست استفاده می شود، ترکیباتی که در بالا ذکر شدند باعث خردگی و غیر فعال شدن کاتالیست ها می شوند. بنابراین جهت تولید سوخت سبز و رسیدن به مقدار گوگرد بین 10PPM الی 15PPM، می بایست ترکیبات گوگرد دار جداسازی شوند.

گوگردزدایی و پالایش نفت

گوگردزدایی چیست؟

دلایل ضرورت سولفورزدایی یا گوگردزدایی فرآورده های نفتی و روغنی

دلایل متعددی مبنی بر ضرورت سولفورزدایی یا گوگردزدایی فرآورده های نفتی،  میعانات گازی و محصولات هیدروکربنی وجود دارد. علاوه بر آسیب های زیست محیطی و بحران های آلودگی هوا، به دلایل فنی و اقتصادی نیز، فرایند گوگردزدایی یا سولفورزدایی از محصولات تولیدی حاصل از فرایندهای تقطیری انجام می شود. در ادامه به ذکر این دلایل می پردازیم.

  • علل زیست محیطی:

فرآورده های هیدروکربنی، به دلیل تبدیل گوگرد به اکسیدهای گوگرد در اثر اشتعال و واکنش احتراق از نفت به دست می آیند. اکسیدهای گوگردی که در حداکثر مقدار در اتمسفر پخش می شوند، دی اکسید گوگرد (SO2)  است که معمولاً مقدار کمی تری اکسید گوگرد (SO3) نیز در کنار دی اکسید گوگرد وجود دارد. به طور کلی، گازهای Sox  علاوه بر ایجاد اختلالات تنفسی، به دلیل حلالیت در آب محلول اسیدی تولید می کنند که می تواند باران های اسیدی را تشکیل دهد. از جمله نتایج زیست محیطی باران های اسیدی می توان به خسارات بزرگ زیست محیطی، فرسایش ساختمانها و سازه ها، زباله های محصولات زراعت و جنگل ها و همچنین ایجاد تزلزل در دریاچه ها اشاره کرد. سیاست های سختگیرانه ای برای استفاده از سوختهای فسیلی با گوگرد کمتر از 5 پی پی ام اتخاذ شده است.

گوگردزدایی و محیط زیست

 

  • خورندگی

در صنایع نفت به دلیل وجود سولفید هیدروژن، فرآورده های گوگردی، مرکاپتان ها و دی سولفیدها اتفاق می افتد. موارد خورندگی حداقل در سه مرحله کلی وجود دارد که عبارتند از: 1. تولید 2. حمل و نقل 3. عملیات خلوص سازی

  • غیرفعال سازی کاتالیزگرها:

 به دلیل وجود گازهای سمی موجود مانند H2S / SO2 / NO2 / NO .در اثر غیرفعال سازی کاتالیزگر، فعالیت و بهگزینی کاتالیزگر در طول زمان تغییر می کند.گاز سمی از نفوذ مواد مغذی به منافذ کاتالیزگر جلوگیری خواهد کرد.

  • تصفیه گازوئیل:

 فرآیند گوگردزدایی فرآورده های نفتی معمولاً به عنوان یک عملیات مهم در تصفیه گازوئیل نفت خام در نظر گرفته می شود. انتخاب بهترین روش گوگرد زدایی برای دستیابی به تفکیک مقدار حداکثری مشتقات گوگرد مانند تیوفن، بنزوتیوفن، دیبنزوتیوفن، دی متیل دی بنزوتیوفن و غیره موجود در نفت خام گازوئیل، ضروری به نظر می­رسد. همچنین، فرآیند گوگرد زدایی می تواند به طور همزمان کیفیت سوخت را از نظر افزایش عدد اکتان و ارزش ستان، بهبود بخشد. بنابراین ، توسعه رویکرد گوگردزدایی کارآمد با هزینه پایین، در زمان تصفیه کوتاه تر که بتواند سوخت بهبود یافته ای ارائه دهد، از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.

انواع روش های سولفورزدایی یا گوگردزدایی فرآورده های نفتی:

طی سالهای گذشته روش های زیادی جهت حذف ترکیبات گوگردی از ترکیبات نفتی گزارش شده است. از جمله این روش ها گوگردزدایی هیدروژنی (HDS)، سولفورزدایی زیستی (BDS)، فرآیند جذب، گوگردزدایی از طریق اکسیداسیون(ODS) و … می باشند.

روش های گوگردزدایی فراورده های نفتی و پتروشیمی

انواع روش های گوگردزدایی فرآورده های نفتی و پتروشیمی

1- هیدرو گوگرد زدایی (HDS)

در فرآیند گوگردزدایی هیدروژنی از کاتالیست های فلزی مانند نیکل، کبالت و مولیبدن در دمای ˚C 400   و گاز هیدروژن در فشار  atm100 استفاده می شود. از این روش جهت حذف ترکیبات آلیفاتیک (aliphatic) و آسیکلیک (acyclic) استفاده می شود.

فرآیند گوگردزدایی هیدروژنی شامل تجهیزاتی جهت به دام انداختن و حذف گاز هیدروژن سولفید است. در فرآیند های نفتی این گاز به مولکول گوگرد یا سولفوریک اسید تبدیل می شود.

 

این فرآیند علاوه براینکه برای حذف مولکول های بزرگ گوگرد کاربرد ندارد، هزینه و انرژِی زیادی صرف می کند به همین دلیل روش های دیگر جایگزین آن شدند. سولفورزدایی اکسایشی، سولفورزدایی از طریق استخراج، سولفورزدایی زیستی و سولفورزدایی جذبی روش های جایگزین هستند.

فرآیند گوگردزدایی فراورده های نفتی به روش هیدروژنی

فرآیند گوگردزدایی هیدروژنی

2- گوگردزدایی اکسیداتیو (ODS)

با استفاده از عامل اکسید کننده مناسب و در ادامه استخراج مایع-مایع، گوگردزدایی به روش اکسیداسیون انجام می شود. برخی از این مواد شامل اسیدهای آلی، هیدروپراکسیدها، نیتروژن اکساید، نمک های پراکسی و ازون می باشد.

این فرآیند شامل دو مرحله واکنش است. 1: در حضور اکسید کننده ابتدا سولفور دو ظرفیتی به سولفون شش ظرفیتی تبدیل می شود. مواد میانی ترکیبات سولفوکساید می باشد.در شرایط مناسب ( وجود اکسید کننده اضافی)، سولفون ها بوجود می آیند و سولفوکساید شناسایی نمی شود. بنابراین مرحله خالص سازی انجام می شود و سولفور اکسید شده جداسازی می شود.

فرایند سولفورزدایی اکسیداسیونی

سولفورزدایی فرآورده های نفتی (ODS)

 

در طول فرآیند، اکسیژن از عامل اکسید کننده به اتم سولفور منتقل می شود و سولفوکسیدها یا سولفون ها تولید می شوند. بنابراین قطبیت نسبی آن ها نسبت به سایر هیدروکربن ها افزایش می یابد. سولفور اکسید شده توسط حلال های قطبی مانند متانول، نرمال متیل پیرولیدین(NMP)، دی متیل فرمامید(DMF) یا استونیتریل(AcN) جداسازی می شود.

مزایای این روش راکتور های کوچک، هزینه عملیاتی پایین، قابل بازیافت بودن حلال و سولفورهای اکسید شده می باشد. اگرچه، گزینش پذیری پایین حلال، نرخ پایین احیای کاتالیست و زمان کم واکنش از جمله مشکلات این روش می باشد.

3- گوگرد زدایی استخراج کننده (EDS)

در روش گوگردزدایی استخراجی، سوخت وارد تانک اختلاط می شود و با حلال مناسب اختلاط پیدا می کند. حلال های متداول در این روش متانول، استون، پلی اتیلن گلایکول، AcN، DMF یا دی متیل سولفواکساید می باشند. مانند مرحله دوم روش ODS، ترکیبات گوگردی حل می شوند و در مرحله بعد از طریق تقطیر جداسازی می شوند و حلال بازیابی می شود.

4- گوگرد زدایی جاذب (ADS)

در سولفورزدایی جذبی (ADS) از فلز یا مجموعه ای از فلزات (MOFs) و مواد ارگانیک جهت ایجاد ارتباط بین فلزات استفاده می شود. ظرفیت جذب و انتخاب پذیر بودن آن به فلزات و موارد ارگانیکی بستگی دارد که این غشاهای جاذب از آن ها تشکیل شده اند.

MOFs متداول برای ADS شامل: MIL-101، HKUST-1، NENU-511 و UMCM می باشند.

آهن، کبالت و نیکل از جمله فلزاتی هستند که در  روش ADS مورد استفاده قرار می گیرند. در اکثر مطالعات از اکسید فلزات برای حذف ابتدایی و ترکیبات آروماتیک مانند تیول و یا ترکیباتی که در فاز گازی وجود دارند، استفاده می شود. این فلزات اصولا باید با مواد گران قیمت به یکدیگر مرتبط شوند و بازیافت آن ها نسبتا سخت است. بنابراین احیای کربن فعال با دمای بالا با از دست دادن 5 تا 10% کربن همراه است.

جاذب زئولیت مانند MCM-41 و SBA-15 گروهی از ساختارهای مزوپروس سیلیسی هستند که در فرایند ADS به عنوان حامی قابل استفاده هستند. برخلاف اکسید فلزات، جاذب زئولیت دارای مزوپروس هایی در محدوده 20 تا ˚A 500 هستند بنابراین دسترسی به سطح فعال داخلی از محدودیت های این جاذب نمی باشد.

زئولیت (zeolite-based sorbents) در دسته آلومیناسیلیکا قرار دارد که در طبیعت و یا بصورت ساخت بشر وجود دارد. خصوصیات زئولیت به نسبت سیلیکا به آلومینیوم موجود در ساختار آن بستگی دارد. اگر نسبت Si/Al کم باشد نشانه اسیدی بودن زئولیت است و برای تبادل یونی مناسب است.

زئولیت انواع مختلفی دارد که طبق مطالعات انجام شده زئولیت Y بهترین نوع برای جذب سولفور می باشد.

5- گوگرد زدایی فوتوکاتالیستی (PCDS)

6- گوگردزدایی زیستی (BDN)

در روش سولفورزدایی زیستی، با استفاده از میکروارگانیسم ها حذف گوگرد انجام می شود. در این روش از میکروارگانیسم هایی استفاده می شود که برای زندگی به سولفور نیاز دارند. سودوموناس، بریوی باکتروم، رودوکوکوس اریتروپولیس و آرتروباکتر برخی از این میکروارگانیسم ها هستند.

7- تلفیقی از گوگرد زدایی اکسیداتیو با آلتراسونیک و سدیم زدایی (UAOD)

حذف گوگرد توسط فرآیند HDS نیاز به هزینه های سرمایه گذاری بالاتر، دمای واکنش بالا (تا 400 درجه سانتیگراد) و راکتورهای فشار بالا (تا 100 اتمسفر) دارد. از طرف دیگر، مطالعات نشان داده است که فرآیند ODS  در حذف گوگرد حتی در شرایط خفیف واکنش نیز بسیار چشمگیر است.

در این مقاله ما به بسط روش اکسیداسیون با تاکید بر نقش پراستیک اسید بر سولفورزدایی یا گوگردزدایی فرآورده های نفتی در صنعت پتروشیمی می پردازیم.

انواع روش های گوگرد زدایی اکسیداسیون(ODS):

گوگرد زدایی اکسیداسیون را می توان در پنج دسته طبقه بندی کرد:

  • نخست، سیستم مایع دو فاز است که از H2O2 به عنوان اکسید کننده استفاده می کند.
  • دوم، سیستم مایع تک فاز با هیدروپراکسیدهای آلی به عنوان اکسیدکننده هستند.
  • سوم، سیستم گاز مایع است که با استفاده از ازن، NO2 یا O2 اکسید می شود.
  • چهارم، سیستم های اکسیداسیون بیولوژیکی از طریق O2و باکتری ها هستند.
  • دسته آخر، گروه متفرقه ای از روش های غیر متعارف است که باعث گوگرد زدایی نیز می شود.
سولفورزدایی یا گوگردزدایی فرآورده های نفتی به روش  اکسیداسیون (ODS) با استفاده از پراستیک اسید(PAA)

واکنش اکسیداسیون گوگرد، واکنشی دو مرحله ای است. در مرحله اول، ترکیبات گوگرد حاوی نفت گاز، در حضور مواد اکسیدکننده، به سولفون ها یا سولفوکسیدهای متناظر، اکسید می شوند. در مرحله دوم، این ترکیبات گوگردی اکسید شده، با روش جذب یا روش استخراج مایع/مایع، از مخلوط های واکنش خارج می شوند.

شماتیک این مراحل به شکل زیر نمایش داده شده است.

گوگردزدایی به روش  اکسیداسیون (ODS)

گوگردزدایی به روش  اکسیداسیون (ODS)

شرایط بهینه سولفورزدایی(گوگردزدایی) به روش اکسیداسیون:

گروهی از محققان،گوگردزدایی از روغن سنگین را با استفاده از یک سیستم استخراج اکسیداسیون، با اسید استیک (CH3COOH) به عنوان کاتالیزگر و پراکسید هیدروژن (H2O2) به عنوان اکسید کننده مورد مطالعه قرار دادند. این آزمایش در یک راکتور دسته ای شیشه ای انجام شد. نتایج نشان داد که فرآیند اکسیداسیون در شرایط واکنش زیر بهینه شده است: نسبت مولار اکسید کننده و کاتالیزگر به گوگرد در محدوده 5-10، زمان واکنش 90 دقیقه و دمای واکنش بهینه 60 درجه سانتیگراد با سرعت هم زدن 750 دور در دقیقه. این روش ODS نشان داد که میزان گوگرد در روغن های سنگین را می توان از 75/2 درصد وزنی به 14/1 درصد وزنی کاهش داد. در تحقیق مشابهی،گوگرد زدایی روغن گاز با استفاده از H2O2 به عنوان اکسیدکننده و اسید استیک به عنوان کاتالیزگر را بررسی شد. راندمان حذف گوگرد در شرایط واکنش دمای90 درجه سانتیگراد و زمان 30 دقیقه، 90٪ بهبود یافت.

روش پیشنهادی ما: استفاده از پراستیک اسید با خلوص بالا

روش پیشنهادی شرکت صنایع آرال شیمی، گوگردزدایی فرآورده های نفتی به روش اکسیداسیون با استفاده از پراستیک اسید برند سوپر پراکسیدین پلاس، به کمک سیستم آلتراسونیک (مافوق صوت) به همراه لامپ UV (فرابنفش) است. استفاده از سوپر پراکسیدین پلاس به شکل مستقیم، نه تنها با حذف پیش واکنش پراکسید هیدروژن و اسید استیک، در زمان انجام فرآیند گوگردزدایی صرفه جویی میکند، بلکه به دلیل پایداری بالا، می تواند تا آخر فرآیند و بدون تغییر، عمل اکسید شدن را انجام دهد.

از منظر مولکولی، قطبیت بالای پراستیک اسید (به دلیل وجود الکترون های موجود در اربیتالd  در اتم گوگرد) موجب مستعد کردن سولفیدها برای اکسید شدن به صورت انتخابی به سولفوکسید یا سولفون می شوند. زمانی که اتمهای اکسیژن به اتمهای گوگرد پیوند می خورد، بر این اساس گشتاور دو قطبی ترکیبات گوگردی افزایش می یابد و بنابراین ظرفیت حل شدن آنها در حلال های قطبی(DMF ، DMSOو غیره) به طور قابل توجهی افزایش می یابد.

شماتیک فرآیند را در شکل زیر می­توان مشاهده کرد:

گوگردزدایی به روش اکسیداسیون با استفاده از پراستیک اسید

فرایند سولفورزدایی با استفاده از پراستیک اسید

 

شرایط عملیاتی فرآیند سولفورزدایی در جدول زیر نمایش داده شده است:

شرایط عملیاتی فرآیند سولفورزدایی

شرایط عملیاتی فرآیند سولفورزدایی

کلام آخر:

صنایع آرال شیمی در زمینه سولفورزدایی یا گوگردزدایی فرآورده های نفتی با تکیه بر تولید پراستیک اسید با خلوص بالا توانسته است گامی مثبت در تسریع فرایند گوگردزدایی به روش اکسیداسیون بردارد.  در صورتی که در صنعت پتروشیمی، پالایشگاهی و استخراج فرآورده های نفتی، گازی و روغنی فعالیت می کنید به شما پیشنهاد میکنیم از تجربیات واحدهای فنی و تحقیق و توسعه(R&D) صنایع آرال شیمی استفاده کنید.  همچنین جهت تهیه محصول سولفورین می توانید سفارش خرید خود را بصورت آنلاین ثبت نمایید.

2 دیدگاه. ارسال دیدگاه جدید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست