معرفی انواع آبخوری، دانخوری و بسترها در مرغداری

اگر صاحب سالن مرغداری هستید یا کار پرورش طیور انجام می‌دهید، چه مراقبت از چند مرغ و چه مرغداری بزرگ فرقی ندارد؛ پایبندی به اصول اولیه مانند اهمیت به آبخوری‌، دانخوری‌ و بستر مرغداری بسیار نقش بسزایی دارد. طبق تحقیقات انجام شده، پرورش طیور حدود ۳۵ درصد از تولید گوشت جهان را تأمین می‌کند و بخش قابل توجهی از تولید تخم‌مرغ را نیز شامل می‌شود. همین موضوع نشان می‌دهد که مدیریت درست مرغداری چقدر مهم است. در این مقاله قصد داریم انواع آبخوری‌ها، دانخوری‌ها و بسترهای رایج در مرغداری‌ها را معرفی کنیم. هدف اصلی ما این است که به راحت‌تر انتخاب کردن این موارد به شما کمک شود و بدانید هرکدام چه نقشی در مدیریت مرغداری دارند.

همچنین بخوانید:

♣ کیفیت آب در پرورش طیور | تأثیر آب سالم بر سلامت و رشد مرغداری

♣ چک‌لیست بهداشت فارم مرغ تخم‌گذار | بهترین ضدعفونی‌کننده و شوینده مرغداری

آبخوری مرغداری چیست؟

وقتی که درباره آبخوری مرغداری تحقیق می‌کردیم، به این باور رسیدیم که چقدر آبخوری برای طیور اهمیت دارد و موضوعی است که باید به درستی در سالن انجام شود. آب یکی از ضروری‌ترین عناصر برای بقا و رشد درست طیور می‌باشد. حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد بدن مرغ از آب تشکیل شده و این عنصر در فرآیندهای حیاتی مثل هضم، جذب مواد مغذی، تنظیم دمای بدن، دفع مواد زائد و فعالیت‌های متابولیکی نقش مهمی را ایفا می‌کند.

سیستم آبخوری طیور، مجموعه‌ای از تجهیزات و لوله‌هاست که آب تمیز و سالم را به پرندگان در سالن مرغداری می‌رساند. شامل لوله‌های آب، نازل‌ها یا نیپل‌ها، مخزن ذخیره و گاهی فیلترهای تصفیه می‌شود. بسته به نوع سیستم، آب به صورت دستی یا خودکار در دسترس پرندگان قرار می‌گیرد. طراحی مناسب آن می‌تواند از انتشار بیماری‌های منتقله از آب جلوگیری کند. اگر آب را به صورت تجمعی یا راکد در دسترس قرار دهیم، احتمال رشد باکتری‌ها و قارچ‌ها زیاد می‌شود.

انواع سیستم آبخوری مرغداری چیست؟

انتخاب سیستم آبخوری برای سالن مرغداری موضوعی نیست که ساده گرفته شود. اگر انتخاب به درستی صورت گیرد می‌تواند تاثیر مثبتی بر روی رشد، سلامت و بهره‌وری طیور داشته باشد و بالعکس این امر هم اتفاق می‌افتد.

انواع سیستم آبخوری مرغداری عبارتند از:

• آبخوری دستی یا کله قندی
• آبخوری دستی ناودانی طیور
• سیستم نیپل مرغداری (آبخوری اتوماتیک قطره ای)
• آبخوری اتوماتیک پلاسون یا سیفونی
• آبخوری‌های مرغداری اتوماتیک فنجانی
• آبخوری‌ آلتراسونیک

معرفی کامل آبخوری دستی یا کله قندی

یکی از ساده‌ترین و قدیمی‌ترین نوع آبخوری‌ها، آبخوری دستی یا کله قندی است. این آبخوری شامل یک کاسه است که آب به صورت دستی در آن ریخته می‌شود و طیور مستقیماً از آن می‌نوشند. این سیستم معمولاً برای گله‌های کوچک خانگی مناسب است برای راه‌اندازی ارزان تمام خواهد شد. نقطه ضعف آن این است که نیاز به پر کردن مکرر دارد و اگر به طور منظم تمیز نکنید، آب می‌تواند آلوده شود.

آشنایی با آبخوری دستی ناودانی طیور

آبخوری ناودانی یک ظرف طولانی است که آب را برای چندین مرغ همزمان فراهم می‌کند. این سیستم برای تعداد بالای مرغ‌ها مناسب است تا همه آنها دسترسی همزمان به آب داشته باشند و رقابت برای نوشیدن کاهش یابد. مانند آبخوری کاسه‌ای، تمیز کردن منظم آن برای جلوگیری از بیماری‌ها مانند کوکسیدیوز ضروری می‌باشد.

معرفی سیستم نیپل مرغداری

سیستم نیپل یا اتوماتیک قطره ای، یکی از راهکارهای مدرن و بسیار کارآمد است. آب از طریق نیپل‌ها یا نازل‌های کوچک به پرنده‌ها می‌رسد و وقتی پرنده نوک می‌زند، آب آزاد می‌شود. این سیستم از ریخت و پاش آب جلوگیری می‌کند و بستر را خشک نگه می‌دارد، که برای بهداشت بسیار گزینه خوبی است. سیستم‌های نیپل برای گله‌های متوسط تا بزرگ ایده‌آل هستند و نیاز به کار نیروی انسانی را کاهش می‌دهند، زیرا آب به صورت خودکار تأمین می‌شود و نظارت بر آن کاری ندارد.

آشنایی با آبخوری اتوماتیک پلاسون یا سیفونی

یکی دیگر از آبخوری‌های خودکار سالن مرغداری، آبخوری‌ اتوماتیک پلاسن یا سیفون با استفاده از مکانیزم فلوتر سطح آب را در فنجان یا جویچه ثابت نگه می‌دارند. این سیستم تضمین می‌کند که مر‌غ‌ها همیشه به آب تازه بدون نیاز به پر کردن دستی دسترسی داشته باشند. این نوع آبخوری به ویژه در مرغداری‌های تجاری مفید خواهد بود، جایی که دسترسی مداوم به آب برای رشد بهینه حیاتی است.

معرفی آبخوری‌های مرغداری اتوماتیک فنجانی

آبخوری‌های فنجانی شامل فنجان‌های کوچک هستند که به سیستم آب اتوماتیک وصل می‌شوند. وقتی طیور اهرم یا فلوتر را نوک می‌زنند، آب به داخل فنجان آزاد می‌شود. این سیستم مزایای بهداشتی آبخوری‌های نیپل را با دسترسی آسان برای جوجه‌های کوچک که ممکن است با نیپل بزرگ مشکل داشته باشند، ترکیب می‌کند. آبخوری‌های فنجانی از هدر رفتن آب جلوگیری کرده و اطراف آن‌ها خشک می‌ماند.

آبخوری‌ آلتراسونیک؛ مدرن و جدید

اگر بخواهیم جدیدترین نوع آبخوری را برای شما معرفی کنیم، قطعا آبخوری اولتراسونیک در اولویت قرار دارد. سیستم آلتراسونیک یکی از نوآوری‌های جدید در مرغداری است. این سیستم با استفاده از امواج اولتراسونیک، آب را به صورت مه بسیار ریز در اختیار پرندگان قرار می‌دهد. این روش مصرف آب را کاهش می‌دهد، بستر را خشک نگه می‌دارد و حتی می‌تواند به تنظیم دما در هوای گرم کمک کند. اگرچه هنوز به صورت گسترده استفاده نمی‌شود، اما گزینه جذابی برای مرغداران پیشرفته است که به دنبال حداکثر کارایی و بهداشت هستند.

نکات مهم در انتخاب آبخوری مرغداری چیست؟

به زبان ساده، آبخوری خوب یعنی طیور راحت و سالم آب بخورند و شما هم راحت‌تر مدیریت نمایید. وقتی می‌خواهید آبخوری برای سالن مرغداری انتخاب کنید، به چند چیز ساده توجه داشته باشید:

1. دسترسی آسان: همه طیور باید بتوانند راحت آب بخورند.
2. بهداشت: آب باید همیشه تمیز و تازه باشد تا بیماری نگیرند.
3. کم بودن هدر رفت آب: آبخوری باید طوری باشد که آب زیادی روی بستر نریزد.
4. مناسب برای اندازه گله: سیستم کوچک برای گله بزرگ مناسب نیست، و برعکس.

کامل ترین انواع دانخوری مرغ چیست؟

وقتی می‌خواهید بهترین دانخوری مرغ را برای سالن خود انتخاب کنید، متوجه خواهید شد که یک مدل ثابت برای همه شرایط جوابگو نیست. دانخوری مزغداری بسته به موقعیت متفاوت است؛ انواع دانخوری عبارتند از:

• دانخوری دستی (سنتی)
• دانخوری اتوماتیک
• دانخوری بشقابی
• دانخوری ناودانی
• دانخوری جوجه یک‌روزه
• دانخوری مرغ تخمگذار

معرفی دانخوری دستی

دانخوری‌های دستی ساده‌ترین و ارزان‌ترین نوع هستند و معمولاً در سالن‌های کوچک یا برای جوجه‌های جوان استفاده می‌شوند. نصب آسان دارند و نیاز به تجهیزات خاصی نیست. انواع آن عبارتند از:

• دانخوری سطلی (کاپ)
• دانخوری بشقابی دستی
• دانخوری جویچه‌ای ساده
• دانخوری شنی (برای دوره ابتدایی جوجه‌ها)

آشنایی با خوراک‌خوری اتوماتیک طیور

سیستم دانخوری اتوماتیک برای سالن‌های بزرگ و پرورش صنعتی طراحی شده‌ است. این سیستم‌ باعث کاهش هدررفت دان می‌شود و کار نیروی انسانی را خیلی کمتر می‌کند؛ چون دان به‌طور یکنواخت و کنترل‌شده توزیع خواهد شد. انواع خوراک‌خوری اتوماتیک عبارتند از:

• زنجیری
• حلزونی (اسپیرال)
• بشقابی اتوماتیک
• لوله‌ای با توزیع خودکار

سیستم تغذیه بشقابی طیور

دانخوری بشقابی یکی از رایج‌ترین مدل‌هاست و هم نوع دستی دارد و هم اتوماتیک. بسیاری از مرغداران، مخصوصاً در سالن‌های گوشتی، از این مدل استفاده می‌کنند. ویژگی‌هایی مانند توزیع یکنواخت دان و کاهش هدررفت دان آن را برجسته کرده است.

دانخوری ناودانی سالن مرغداری

دانخوری ناودانی برای انواع مختلف طیور مناسب است و بیشتر در سالن‌هایی با ظرفیت متوسط استفاده می‌شود. انواع آن شلمل جویچه فلزی، جویچه پلاستیکی و جویچه زنجیری اتوماتیک می‌باشد.

آشنایی با دانخوری جوجه یک‌روزه

این نوع دانخوری مخصوص هفته اول زندگی جوجه‌ها طراحی شده تا آن‌ها بتوانند راحت و سریع به دان دسترسی پیدا کنند. دسترسی آسان به دان در روزهای اول اهمیت زیادی دارد. انواع خوراک‌خوری جوجه یک روزه عبارتند از:

• دانخوری سینی جوجه
• کاغذی
• اسپری (تا سه روز اول)

دانخوری پرندگان بالغ (مرغ تخمگذار)

برای مرغ‌های تخمگذار، دانخوری‌های مخصوصی طراحی شده که با قفس یا سیستم پرورش آن‌ها هماهنگ باشد. این مدل‌ها به توزیع یکنواخت دان کمک می‌کنند و سلامت طیور در دوره تخمگذاری حفظ خواهد شد. مدل‌هایی که مخصوص تخم‌گذارها طراحی شده‌اند عبارتند از:

• نواری در قفس
• اتوماتیک قفس تخمگذار
• تاشو یا ریلی

بهترین بستر مرغداری چیست؟ چه مزایایی دارد؟

بستر مرغداری ماده‌ای است که کف سالن ریخته می‌شود تا رطوبت را جذب کند، بوی نامطبوع را کاهش دهد و محیطی سالم و راحت برای حرکت و استراحت طیور فراهم می‌آورد. بستر مناسب پرورش مرغ باید جذب رطوبت بالا، تهویه مناسب، گرد و غبار کم و قیمت مقرون‌به‌صرفه داشته باشد. این موارد از ویژگی بستر مرغداری است ک باید به آن توجه کنید. همچنین، مزایای بستر مرغداری باکیفیت عبارتند از:

• جذب سریع رطوبت و جلوگیری از مرطوب شدن سالن
• کاهش آمونیاک و بهبود کیفیت هوا
• پیشگیری از بیماری‌های کف پا و مشکلات تنفسی
• ایجاد محیطی نرم و آرام برای جوجه‌ها
• صرفه‌جویی در هزینه با کاهش نیاز به تعویض مکرر

چند نوع بستر مرغداری داریم؟

بستر مرغداری از مواد مختلف ساخته می‌شود و هر کدام‌شان کاربردهای خاص خود را دارند. همه بسترها یک هدف را اولویت قرار می‌دهند آن هم عبارتند از خشک نگه‌داشتن کف سالن، کاهش بو، محافظت از پاهای پرنده‌ها و ایجاد محیطی راحت و سالم! در ادامه به انواع بستر مرغداری می‌پردازیم.

• بستر تشکیل شده از پوشال چوب

یکی از مدرن‌ترین بسترهای مرغداری را می‌توان به پوشال چوب اشاره داشت. به دلیل اینکه سبک، نرم و بسیار جاذب رطوبت بوده  و محیطی خشک و راحت ایجاد می‌کند، طرفداران زیادی را به خود جلب کرده است. بافت پفکی آن از آسیب به پاهای مرغ جلوگیری می‌کند و برای مرغ گوشتی و تخم‌گذار مناسب می‌باشد.

• بستر مرغداری خاک‌اره

خاک‌اره معمولاً در سالن‌های کوچک یا کم‌هزینه استفاده می‌شود. رطوبت را به خوبی جذب می‌کند اما گرد و غبار بیشتری تولید خواهدکرد، بنابراین نیاز به تهویه مناسب و نظارت منظم دارد. با مدیریت صحیح، خاک‌اره می‌تواند یک گزینه اقتصادی و کاربردی باشد.

• بستر کاه و کلش

بستر کاه و کلش بیشتر در سیستم‌های سنتی جای دارند، زیرا ارزان و در دسترس هستند. با این حال، وقتی خیس می‌شوند تمایل به گلوله شدن خواهند داشت که می‌تواند باعث بوی نامطبوع و مشکلات رطوبت شود. برای استفاده از این بستر نیاز به چرخش و نگهداری منظم است.

• بستر طیور تراشه چوب

تراشه چوب درشت‌تر و زمخت‌تر از پوشال است. اندازه بزرگ‌تر آن تهویه بهتر و فشردگی کندتر ایجاد می‌کند و برای سالن‌هایی که مشکل رطوبت دارند مناسب می‌باشد. از مزایای این نوع بستر می‌توان به خشک شدن سریع‌تر و جریان هوا بهتر اشاره داشت؛ هرچند زیر پای پرنده کمی سخت‌تر است.

• بستر گرانولی مرغداری

بستر گرانولی معمولاً از چوب یا کاغذ بازیافتی ساخته می‌شود. جذب رطوبت بالا دارد و از تجمع بو جلوگیری می‌کند. این بستر نسبتاً گران‌تر است اما پاکیزگی و عملکرد بالای آن باعث شده گزینه‌ای ممتاز برای مرغداری‌هایی باشد که به بهداشت و رفاه پرنده اهمیت می‌دهند.

• بستر سبوس یا پوست برنج

پوست یا سبوس برنج در مناطق برنج‌خیز طرفدار دارد. این بستر مرغداری سبک، نرم و قابل تنفس است و عایق خوبی برای حفظ خشکی و دمای مناسب کف سالن ایجاد می‌کند. در بسیاری از مناطق، سبوس برنج گزینه‌ای اقتصادی و در دسترس می‌باشد.

• بستر خاکی برای طیور

بستر خاکی بیشتر در مرغداری‌های سنتی کاربردی می‌باشد. با اینکه قیمت پایینی دارد اما با بهداشت کمتری نسبت به بسترهای مدرن مواجه خواهید بود. خاک رطوبت را حفظ می‌کند و اگر درست مدیریت نشود می‌تواند محل رشد باکتری‌ها شود.

• بستر ماسه برای مرغداری

ماسه گاهی برای کنترل رطوبت و کاهش رشد باکتری‌ها استفاده می‌شود. سریع خشک شده و کنترل بو را آسان می‌کند. اما سنگین است، حمل و نقل آن گران‌تر بوده و مدیریت آن نیاز به تلاش بیشتری دارد.

• بستر نمدی یا حصیر پلاستیکی

این نوع بستر جدید از مواد قابل شستشو مثل نمد یا پلاستیک ساخته می‌شود. سطحی صاف و بهداشتی ایجاد می‌کند و برای مرغ مادر و تخم‌گذار مناسب است. مزیت اصلی آن می‌توان به قابلیت شستشو و استفاده مجدد اشاره داشت، اما نیاز به ضدعفونی منظم دارد.

• بستر استاندارد جوجه‌ریزی

بستر کاغذی از کاغذ بازیافتی ساخته می‌شود، برای جوجه‌های تازه و کوچک مناسب است. آب را به خوبی جذب می‌کند، نرم بوده و هزینه متوسطی دارد. این بستر اغلب برای روزهای اولیه زندگی جوجه‌ها انتخاب خواهد شد تا محیطی تمیز و راحت فراهم کند.

کلام آخر:

از آنجایی که حفظ بهداشت و ضدعفونی در مرغداری بسیار مهم است، ضدعفونی آبخوری و دانخوری مرغ نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. صنایع آرال شیمی، با ارائه انواع مواد گندزدای کنسانتره و آماده بمصرف، می تواند به فارم های طیور کمک کند. محصول فودگرید داموسیب بر پایه پراستیک اسید 5% می تواند به شکل رقیق شده در گندزدایی ظروف آبخوری و دانخوری بکار می رود. محلول سیلور پراکسیدین پلاس بر پایه یون نقره، نیز یک محلول ایمن برای ضدعفونی بستر، ظروف آبخوری و داتخوری است. از محلول آماده بمصرف جرماسید، می توان برای ضدعفونی کلیه سطوح و بستر استفاده کرد.