چرا شستشوی موتور ناوگان نفت و گاز حیاتی است؟

در صنایع نفت و گاز خودروهای سنگین برای انتقال سوخت بسیار مورد استفاده قرار می‏گیرند. مدیریت و نگه‏داری این ناوگان یک ضرورت بسیار مهم برای حفظ پایداری، ایمنی و سوداوری به شمار می‏رود. در میان تجهیزات مختلف ماشین، موتور به عنوان قلب تپبنده آن بسیار مهم بوده و باید به طور مرتب و البته اصولی و دقیق شسته شود. این خودروها به طور مداوم در معرض تغییرات دمایی شدید، شرایط کاری سخت و تجمع آلاینده‎هایی مانند رسوبات کربنی و روغن‏ های اکسید هستند. در نتیجه موتور برای افزایش طول عمر، بهبود راندمان و قابلیت اطمینان بالا حتما باید شسته شود. با ما همراه شوید تا در این مطلب به طور کامل با مراحل شستشوی موتور بیشتر آشنا شویم.

همچنین بخوانید:

♣ روش های شستشوی قطعات و پاک کردن موتور خودرو

♣ انواع شوینده های صنعتی و کاربردهای آن ها

علل ایجاد چربی و روغن گرفتگی در موتور

در موتورهای دیزلی سنگین در هر حالت و در هر محیط کاری، آلودگی و چربی جمع خواهد شد. این موضوع در ناوگان نفت و گاز سرعت و شدت بیشتری دارد. ایجاد چربی و روغن گرفتگی در خودروهای سنگین علت‎های مختلفی داشته و به مرور عملکرد آن را مختل خواهد کرد. چربی جمع شده باعث ایجاد یک لایه عایق حرارتی شده و باعث بروز مشکلات دیگر خواهد شد. از جمله علت‎های اصلی بروز این مشکل می‎توان به موارد زیر اشاره کرد.

خروج بخارات کارتل

در موتورهای احتراقی، هر بار مقدار کمی از گازهای احتراقی وارد کارتل می‏شوند. این گازها حاوی ذرات کربن و بخارات روغن هستند. ذرات از طریق سیستم تهویه جابجا شده و به سطح بیرونی موتور می‏رسند. به دلیل سنگین بودن ذرات در سطح بیرونی باقی مانده و به تدریج یک لایه روغنی را ایجاد می‎کنند.

نشتی خفیف و تبخیر روغن

تمامی اجزای موتور از جمله واشرها و درزگیرها بعد از مدتی دچار فرسایش می‏شوند. در نتیجه روغن موتور، گیربکس یا سیال به تدریج به میزان کم نشت پیدا کرده و به دلیل حرارت شدید موتور پخته می‏شود. روغن پخته شده به صورت یک لایه چسبنده روی موتور ایجاد می‏شود.

عوامل محیطی پالایشگاهی

ماشین‏های سنگین فعال در صنعت نفت و گاز در مسیرهای خاکی، مناطق استخراج و کار در پالایشگاه بیش از خودروهای دیگر در محیط ‏های مملو از گرد و غبار و گل و لای روغنی هستند. این مواد به محص نشستن روی سطح موتور با روغن آن ترکیب شده و یک لایه حفاظتی ضخیم ایجاد می‎کند.

روش های پاک سازی لایه های روغن از موتور

پاک کردن روغن‏ های پخته شده و چسبیده از روی موتور کاری تخصصی و بسیار مهم است و تنها با یک شست و شوی ساده از بین نمی‏رود. برای انجام این کار می‎توان از روش ‏های مختلفی استفاده کرد.

استفاده از شوینده‏های صنعتی شیمیایی

اولین و مهم‏ترین روش برای پاکسازی روغن از موتور ماشین‏ های سنگین، استفاده از شوینده‏های شیمیایی صنعتی است. شوینده‎های مختلفی مانند شوینده ‏های قلیایی سنگین برای از بین بردن گریس و روغن و چربی‎های قدیمی و پخته استفاده می‏شود. همچنین برای لایه ‏های سخت کربنی که در برابر قلیا مقاومند، می‏توان از حلال‏های نفتی استفاده کرد. نکته مهم خطر اشتعال و ملاحظات زیست محیطی است که باید با احتیاط کامل استفاده شوند.

پاک سازی مکانیکی مقدماتی

لایه ‏های چربی قدیمی بسیار سخت بوده و تنها با شوینده شیمیایی پاک نمی‏شوند. برای این کار از برس ‏های زبر، برس‎های سیمی و کاردک‏ های مخصوص استفاده می‏شود. این کار باعث می‏شود شوینده ‏های شیمیایی به لایه ‏های زیرین نیز نفوذ می کند و پاکسازی به خوبی و به طور کامل انجام شود. این روش برای مناطقی مانند پایه کارتابل، نواحی اطراف پمپ ها و بلوک موتور بسیار کاربردی است.

شست و شو با آب گرم و فشار کنترلی

در مرحله پایانی شست و شو از این روش برای حذف کامل چربی و مواد شوینده از موتور استفاده می‏شود. دمای آب مورد استفاده چیزی بین 70 تا 90 درجه سانتی گراد است. این دما باعث می‏شود ذرات باقی مانده چربی شکسته شده توسط مواد شوینده کاملا ذوب و شسته شوند. نکته مهم استفاده از فشار مناسب است. فشار بیش از اندازه ممکن است به واشرها و اتصالات الکتریکی آسیب برساند. در نتیجه باید به دقت انتخاب شود.

پاکسازی سیستم‎های حساس با هوا و مواد غیر آبی

بعد از شست و شوی مرطوب بهتر است قطعات برای جلوگیری از آسیب خشک شوند. در این مرحله از هوای فشرده برای جمع کردن آب از روی سنسورها، اتصالات، جعبه فیوز و دیگر مناطق کور استفاده می‏شود. این مرحله ریسک خوردگی تجهیزات را به مقدار قابل توجهی کاهش می‏دهد.

تاثیر شوینده موتور بر کاهش مصرف سوخت و بهبود عملکرد

شوینده موتور موادی مایع هستند که به موتور اضافه می شود و قبل از تخلیه روغن باعث پاک سازی رسوبات کربنی، لجن و لاک از مسیرهای باریک روغن کاری، کارتل و اطراف رینگ پیستون می ‏شوند. این کار مزایای قابل توجهی به دنبال خواهد داشت.

• شوینده مواد گیر کرده در مسیرهای ریز روغن در بلوک، سر سیلندر و به خصوص سیستم‏ های خساس مانند توربوشارژر را حل کرده و روغن با فشار و جریان صحیح حرکت خواهد کرد. این کار اصطکاک داخلی را به شدت کاهش می‏دهد.
• شوینده رسوبات کربنی در شیارهای رینگ پیستون که آن را قفل می‏کند را پاک کرده و رینگ ‏ها آزاد می ‏شوند. در نتیجه توان موتور به شکل قابل توجهی بازیابی می‏شود.
• هرگونه کاهش در اصطکاک داخلی و بهبود راندمان باعث کاهش میزان سوخت مصرفی و در نتیجه کارکرد بهینه‏ تر خواهد شد.

نحوه پاک سازی مخازن سوخت تانکرهای حمل فرآورده های نفتی

موضوع بسیار مهم دیگر در ماشین‏های حمل فرآورده ‏های نفتی پاکسازی مخازن سوخت است. این موضوع زمانی اهمیت ویژه پیدا می ‏کند که تانکر بخواهد سوخت جابجا شده را تغییر دهد. برای مثال به جای گازوئیل بنزین یا مواد شیمیایی دیگر را جابجا کند. در این حالت باید باقی مانده‎های مواد قبلی، رسوبات ته نشین می شوند برای جلوگیری از آلودگی متقابل به طور کامل از بین بروند. برای پاک سازی ایمن مراحل شست و شو به ترتیب زیر و توسط افراد متخصص در این زمینه انجام می‏شود.

• در اولین مرحله باید بخارات قابل اشتعال به طور کامل از مخزن پاک شوند. پس از خالی شدن کامل مخزن از گاز خنثی یا تهویه مکانیکی برای گاززدایی استفاده می‏شود تا سطح بخارات هیدروکربن به کمتر از یک درصد برسد.
• در مرحله دوم از روش شست و شوی خودکار مانند سیستم CIP استفاده می‏شود. آب گرم به همراه شوینده‏ های امولسیونی به صورت پر فشار و با نازل‏های چرخشی به داخل مخزن فرستاده می‏ شوند. محلول به تمام سطوح داخلی پاشش و آن را پاک می‎کند. شوینده مورد استفاده باید به دقت انتخاب شود تا در عین پاکسازی به دیواره تانکر آسیب نرساند.
• در مرحله بعد آبکشی نهایی با آب تمیز انجام می‏شود تا تمامی بقایای شیمیایی پاک شوند. سپس داخل تانکر با استفاده از هوای گرم بدون رطوبت کاملا خشک می‏شود تا هیچ گونه رطوبتی باقی نماند.

انتخاب نوع شوینده بر قطعات حساس الکتریکی و محیط زیست

انتخاب مواد شوینده موتور چیزی فراتر از قدرت پاک کنندگی است. امروزه موتورهای دیزلی ده‏ ها سنسور، سیم کشی و اتصالات دارند که نسبت به شوینده ‏های قوی نامناسب یا حلال‏های تهاجمی حساس بوده و ممکن است آسیب ببینند. در نتیجه برای انتخاب شوینده باید شوینده‏ های برپایه آب با PH خنثی یا قلیایی کم و بدون مواد خورنده استفاده شود. همچنین مواد شوینده مورد استفاده باید با محیط زیست سازگار باشند تا از آلودگی آب های زیر زمینی جلوگیری شود.

ارتباط کیفیت سوخت با سلامت سیستم موتور

کیفیت سوخت در هر خودرو بر طول عمر و کارایی موتور بسیار تاثیرگذار است. سوخت نامرغوب ممکن است ذرات ریز، آب یا رسوبات صمغی داشته باشد. این ذرات سوزن‏های انژکتور را مسدود می کند و باعث سایش قطعات پمپ شود. سوخت بی کیفیت همچنین دیرتر مشتعل شده و باعث احتراق ناقص می‎شود. این موضوع باعث تولید دوده و رسوبات سخت کربنی در محفظه احتراق خواهد شد. دوده اضافی ناشی از احتراق ضعیف در زمان کوتاهی فیلتر ذرات دیزل را مسدود کرده و باعث افزایش فشار معکوس روی موتور می‏شود. تمامی موارد ذکر شده طول عمر موتور و کارایی آن را تا حد قابل توجهی کاهش می‏دهد. بنابراین سرمایه گذاری در سوخت باکیفیت، در واقع سرمایه گذاری برای افزایش طول عمر موتور خودرو و کاهش هزینه ‏های نگه داری است.

پاکسازی رادیاتور و اینترکولر در حفظ قدرت موتور

برای سلامت سیستم موتور علاوه بر پاکسازی و استفاده از سوخت باکیفیت، خنک سازی بسیار مهم است. رادیاتور وظیفه خنک سازی هوای فشرده داخل موتور قبل از احتراق را دارد. اگر پره‏ های آن آلوده باشد، هوای ورودی گرم می‏شود. هوای گرم چگالی کمتری داشته و  اکسیژن کمتری حمل می‎کند. این امر باعث کاهش راندمان احتراق، افزایش دمای اگزوز و در نتیجه کاهش قدرت قابل دسترس و کاهش طول عمر موتور خواهد شد.

کلام آخر:

شست‌وشوی دوره‌ای موتور به‌عنوان بخشی از نگهداری پیشگیرانه نقش مهمی در افزایش ایمنی، کاهش توقفات اضطراری و کنترل هزینه‌های تعمیرات ایفا می‌کند. هرچند این فرآیند تنها در صورتی مؤثر و ایمن خواهد بود که از شوینده‌های تخصصی و سازگار با قطعات مکانیکی استفاده شود. زیرا آب یا حلال‌های نامناسب می‌توانند به سنسورها، اتصالات و اجزای حساس آسیب برسانند؛ در این میان، کارپارت کلینر آرال شیمی به‌عنوان یک شوینده صنعتی تخصصی با قدرت بالا در حل کردن روغن، گریس و آلودگی‌های سخت موتور، گزینه‌ای مناسب برای شست‌وشوی موتور خودروهای سنگین و ماشین‌آلات فعال در ناوگان نفت و گاز محسوب می‌شود و با نفوذ مؤثر به آلودگی‌ها، تمیزکاری دقیق‌تر، تسهیل عیب‌یابی، افزایش طول عمر موتور و ارتقای ایمنی عملیاتی، می‌تواند نقش مؤثری در بهبود بهره‌وری و پایداری عملکرد این ناوگان ایفا کند