بهترین محلول گندزدا برای کارخانه‌های غذایی و لبنی چیست؟

ایمنی مواد غذایی فقط به کیفیت مواد اولیه و شرایط تولید وابسته نیست؛ بهداشت تجهیزات، خطوط تولید، مخازن، سطوح و محیط کارخانه نیز نقش مهمی در جلوگیری از آلودگی محصول دارد. باقی‌ماندن باکتری‌ها، مخمرها، کپک‌ها و سایر میکروارگانیسم‌ها روی سطوحی که با مواد غذایی در تماس هستند، می‌تواند کیفیت و ماندگاری محصول را کاهش داده و ریسک آلودگی را افزایش دهد. به همین دلیل، استفاده از یک ضدعفونی کننده صنایع غذایی مناسب باید بخشی از برنامه منظم شستشو و بهداشت کارخانه‌های غذایی، نوشیدنی و لبنی باشد.

انتخاب ماده ضدعفونی‌کننده در این صنایع موضوعی ساده نیست. محصول مورد استفاده باید علاوه بر اثربخشی مناسب در برابر طیف گسترده‌ای از میکروارگانیسم‌ها، با تجهیزات سازگار باشد، باقیمانده نامطلوب ایجاد نکند و بتواند در فرآیندهایی مانند CIP و COP به‌صورت کنترل‌شده استفاده شود. در این مقاله، مهم‌ترین ویژگی‌های مواد ضدعفونی کننده صنایع غذایی، روش استفاده از آن‌ها و مزایای ضدعفونی‌کننده‌های بر پایه پراستیک اسید را بررسی می‌کنیم.

همچنین بخوانید:

♣ بهترین روش های جلوگیری از کپک و مخمر در تولید نوشیدنی

♣ ضدعفونی کننده های رایج در صنایع لبنی و غذایی و عملکرد آنها

ضدعفونی کارخانه صنایع غذایی چیست؟

ضدعفونی در کارخانه صنایع غذایی به فرآیندی گفته می‌شود که پس از پاکسازی و حذف آلودگی‌های قابل مشاهده، برای کاهش بار میکروبی سطوح و تجهیزات مورد استفاده قرار می‌گیرد. هدف اصلی این مرحله، رساندن میزان آلودگی میکروبی به سطحی است که برای فرآیند تولید و ایمنی محصول قابل قبول باشد.

در صنایع غذایی، سطوحی مانند مخازن، لوله‌ها، پرکن‌ها، نوار نقاله‌ها، تجهیزات فرآوری و سایر بخش‌هایی که با مواد غذایی تماس دارند، باید مطابق برنامه بهداشتی کارخانه شستشو و ضدعفونی شوند.

تفاوت شستشو و ضدعفونی در صنایع غذایی

شستشو و ضدعفونی دو مرحله متفاوت اما مکمل یکدیگر هستند. شستشو با هدف حذف چربی، پروتئین، بقایای مواد غذایی، رسوبات و آلودگی‌های قابل مشاهده انجام می‌شود؛ در حالی که ضدعفونی برای کاهش میکروارگانیسم‌های باقی‌مانده روی سطح به کار می‌رود.

وجود مواد آلی و بقایای محصول روی سطح می‌تواند عملکرد بسیاری از مواد ضدعفونی‌کننده را کاهش دهد. به همین دلیل، در اغلب برنامه‌های بهداشتی صنایع غذایی، ابتدا سطح به‌خوبی تمیز شده و سپس مرحله ضدعفونی انجام می‌شود.

ویژگی‌های ضدعفونی کننده مناسب صنایع غذایی چیست؟

یک ضدعفونی کننده صنایع غذایی باید متناسب با نوع کاربرد، سطح مورد نظر، آلودگی میکروبی، دما، زمان تماس و روش شستشو انتخاب شود.

مهم‌ترین ویژگی‌هایی که هنگام انتخاب ماده ضدعفونی‌کننده باید بررسی شوند عبارت‌اند از:

• اثرگذاری مناسب بر طیف وسیعی از میکروارگانیسم‌ها
• عملکرد مناسب در زمان تماس تعیین‌شده
• قابلیت استفاده در برنامه‌های بهداشتی صنایع غذایی
• سازگاری با جنس تجهیزات و سطوح
• حداقل احتمال ایجاد خوردگی در غلظت و شرایط توصیه‌شده
• عدم ایجاد بو یا تغییر نامطلوب در محصول
• قابلیت استفاده در سیستم‌های CIP و COP در صورت تأیید برای این کاربرد
• پایداری مناسب محصول در شرایط نگهداری و مصرف
• قابلیت کنترل و پایش غلظت محلول
• کاهش مصرف آب و مواد در صورت طراحی صحیح فرآیند شستشو
• سهولت استفاده و دسترسی پایدار به محصول
• داشتن دستورالعمل فنی مشخص برای رقیق‌سازی و مصرف

چرا انتخاب ضدعفونی کننده فودگرید اهمیت دارد؟

مواد مورد استفاده در کارخانه‌های تولید مواد غذایی باید متناسب با کاربرد و الزامات بهداشتی آن صنعت انتخاب شوند. اصطلاح «فودگرید» به‌تنهایی تضمین‌کننده اثربخشی یا مناسب‌بودن یک محصول برای تمام کاربردهای صنایع غذایی نیست؛ بلکه باید کاربرد، غلظت مصرف، زمان تماس، جنس سطح و دستورالعمل تولیدکننده نیز بررسی شود.

بنابراین، هنگام خرید مواد ضدعفونی کننده صنایع غذایی، تنها قیمت یا درصد ماده فعال نباید معیار تصمیم‌گیری باشد.

کاربرد ضدعفونی کننده در صنایع لبنی، نوشیدنی و غذایی

ضدعفونی در بخش‌های مختلف کارخانه‌های صنایع غذایی و آشامیدنی کاربرد دارد. از جمله مهم‌ترین موارد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• خطوط تولید و انتقال مواد غذایی
• مخازن و تجهیزات فرآوری
• خطوط تولید و فرآوری محصولات لبنی
• خطوط تولید نوشیدنی و آبمیوه
• تجهیزات پرکن و بسته‌بندی
• سطوح در تماس مستقیم با مواد غذایی
• تجهیزات سورتینگ و فرآوری میوه و سبزی
• برخی تجهیزات و ابزارهای مورد استفاده در فرآیند تولید
• سیستم‌های آب و بخش‌های مرتبط با تولید، در صورت تأیید محصول برای این کاربرد

انتخاب ماده ضدعفونی‌کننده و غلظت مصرفی باید بر اساس دستورالعمل فنی محصول و برنامه بهداشت کارخانه انجام شود.

نحوه استفاده از ضدعفونی کننده در صنایع غذایی

عملکرد مناسب یک ماده ضدعفونی‌کننده تنها به نوع ماده شیمیایی وابسته نیست. غلظت، زمان تماس، دما، میزان آلودگی و وضعیت سطح همگی می‌توانند بر نتیجه نهایی تأثیر بگذارند.

یک برنامه معمول بهداشت سطوح می‌تواند شامل مراحل زیر باشد:

1. تخلیه بقایای محصول از تجهیزات و خطوط
2. پیش‌شستشو برای حذف آلودگی‌های قابل مشاهده
3. استفاده از شوینده مناسب برای حذف چربی، پروتئین و سایر آلودگی‌ها
4. آبکشی مناسب
5. اعمال محلول ضدعفونی‌کننده با غلظت توصیه‌شده
6. رعایت زمان تماس مورد نیاز
7. آبکشی نهایی در صورت الزام دستورالعمل محصول
8. کنترل و ثبت پارامترهای فرآیند توسط واحد کنترل کیفیت

ضدعفونی خطوط CIP

در سیستم CIP، تجهیزات و خطوط تولید بدون بازکردن کامل اجزا شستشو و ضدعفونی می‌شوند. محلول‌های مورد استفاده در این فرآیند از طریق مسیرهای مشخص در داخل تجهیزات گردش می‌کنند.

پارامترهایی مانند غلظت ماده ضدعفونی‌کننده، دما، زمان تماس و سرعت یا شرایط گردش محلول باید طبق دستورالعمل فنی محصول و طراحی سیستم CIP تنظیم و کنترل شوند.

کنترل این پارامترها توسط واحد تولید و کنترل کیفیت، نقش مهمی در تکرارپذیری فرآیند و حفظ سطح بهداشت خط دارد.

ضدعفونی به روش COP

در سیستم COP، برخی قطعات و تجهیزات از خط جدا شده و در مخزن یا محل مشخصی شستشو و ضدعفونی می‌شوند. این روش برای قطعاتی که امکان جداسازی آن‌ها وجود دارد کاربرد دارد.

انتخاب ضدعفونی‌کننده برای COP نیز باید بر اساس جنس قطعه، نوع آلودگی، روش غوطه‌وری یا شستشو و دستورالعمل مصرف محصول انجام شود.

جدول انتخاب ضدعفونی کننده صنایع غذایی

در جدول زیر، مشخصات یک ضدعفونی کننده فودگرید ویژه صنایع غذایی را مشاهده می کنید:

نکات مهم هنگام خرید مواد ضدعفونی کننده صنایع غذایی

برای انتخاب یک محصول مناسب، واحدهای خرید و کنترل کیفیت باید علاوه بر قیمت، مشخصات فنی و عملکرد محصول را نیز بررسی کنند.

1. درصد و غلظت ماده فعال

درصد ماده فعال یکی از مشخصات مهم محصول است، اما درصد بالاتر لزوماً به معنی محصول بهتر نیست. غلظت مصرفی، زمان تماس و شرایط فرآیند نیز باید در کنار آن بررسی شوند.

2. پایداری محصول

پایداری ماده ضدعفونی‌کننده در طول مدت نگهداری اهمیت زیادی دارد. تغییر غلظت ماده فعال می‌تواند عملکرد محصول و نحوه مصرف آن را تحت تأثیر قرار دهد.

3. تاریخ تولید و ماندگاری

تاریخ تولید، تاریخ انقضا و شرایط نگهداری باید هنگام خرید و انبارش بررسی شوند. نگهداری محصول در شرایط نامناسب می‌تواند باعث کاهش کیفیت برخی مواد فعال شود.

4. سازگاری با تجهیزات

ضدعفونی‌کننده باید با جنس سطوح و تجهیزات کارخانه سازگار باشد. نوع فلز، پلاستیک، لاستیک، واشرها و قطعات آب‌بندی می‌تواند در انتخاب ماده مناسب مؤثر باشد.

5. باقی‌مانده روی سطوح

برای سطوحی که مستقیماً یا غیرمستقیم با مواد غذایی در تماس هستند، باید دستورالعمل مربوط به آبکشی یا عدم نیاز به آبکشی و سایر الزامات کاربرد محصول به‌دقت رعایت شود.

6. خدمات فنی و دستورالعمل مصرف

فروشنده یا تولیدکننده باید اطلاعات مشخصی درباره غلظت مصرف، زمان تماس، شرایط کاربرد، نحوه نگهداری و نکات ایمنی محصول ارائه کند.

7. هزینه واقعی مصرف

مقایسه قیمت هر کیلو یا لیتر محصول به‌تنهایی معیار مناسبی برای خرید نیست. بهتر است هزینه مصرف نهایی در غلظت کاری مورد نیاز محاسبه و با محصولات مشابه مقایسه شود.

چرا پراستیک اسید در صنایع غذایی استفاده می‌شود؟

پراستیک اسید  یکی از مواد اکسیدکننده‌ای است که در کاربردهای مختلف بهداشتی و ضدعفونی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ترکیب به دلیل فعالیت اکسیدکنندگی خود می‌تواند بر طیف متنوعی از میکروارگانیسم‌ها اثر بگذارد.

یکی از دلایل توجه صنایع غذایی و نوشیدنی به پراستیک اسید، اثربخشی آن در غلظت‌های پایین و همچنین تجزیه آن به موادی مانند اسید استیک، آب و اکسیژن است. با این حال، عملکرد واقعی آن به غلظت، زمان تماس، دما، بار آلی و شرایط سطح وابسته است.

مزایای ضدعفونی کننده صنایع غذایی بر پایه پراستیک اسید

ضدعفونی‌کننده‌های بر پایه پراستیک اسید در بسیاری از برنامه‌های بهداشتی صنایع غذایی و نوشیدنی مورد توجه قرار گرفته‌اند. مهم‌ترین مزایای این ترکیبات عبارت‌اند از:

• فعالیت ضد میکروبی گسترده در برابر بسیاری از باکتری‌ها، مخمرها و کپک‌ها
• امکان استفاده در برنامه‌های ضدعفونی تجهیزات و سطوح، متناسب با دستورالعمل محصول
• عملکرد مناسب در زمان تماس نسبتاً کوتاه در برخی شرایط کاربرد
• تجزیه‌پذیری مناسب محصولات حاصل از تجزیه پراستیک اسید
• باقی‌مانده کمتر نسبت به برخی مواد ضدعفونی‌کننده در صورت استفاده صحیح
• قابلیت استفاده در برخی فرآیندهای CIP و COP
• امکان استفاده در صنایع غذایی، نوشیدنی و لبنی با توجه به کاربرد تعریف‌شده محصول
• امکان کنترل غلظت محلول و پایش فرآیند در محیط صنعتی

البته پراستیک اسید نیز مانند هر ماده شیمیایی دیگری باید با غلظت و شرایط صحیح مصرف شود و استفاده از آن بدون توجه به جنس تجهیزات، دستورالعمل تولیدکننده و الزامات ایمنی توصیه نمی‌شود.

ضدعفونی کننده صنایع غذایی آرال شیمی

شرکت آرال شیمی محصول فوداسیب را به عنوان یک ضدعفونی‌کننده بر پایه پراستیک اسید برای کاربردهای مرتبط با صنایع غذایی و آشامیدنی ارائه می‌کند.

فوداسیب می‌تواند در برنامه‌های بهداشتی مختلف، از جمله ضدعفونی خطوط CIP و COP، تجهیزات، سطوح در تماس با مواد غذایی، برخی کاربردهای مرتبط با میوه و سبزی و خطوط بسته‌بندی مورد استفاده قرار گیرد؛ البته انتخاب غلظت و روش مصرف باید بر اساس دستورالعمل فنی محصول و شرایط واقعی فرآیند انجام شود.

برای آشنایی با مشخصات فنی، موارد مصرف و نحوه استفاده از این محصول، می‌توان به صفحه اختصاصی فوداسیب در سایت آرال شیمی مراجعه کرد.

کلام آخر:

بهداشت مؤثر در کارخانه‌های غذایی نتیجه یک اقدام منفرد نیست، بلکه حاصل اجرای یک برنامه منظم شامل شستشو، حذف آلودگی، ضدعفونی، پایش غلظت و کنترل زمان تماس است. انتخاب ضدعفونی‌کننده نیز باید بر اساس شرایط واقعی خط تولید و مشخصات فنی محصول انجام شود، نه صرفاً بر اساس قیمت یا نام ماده فعال.

ضدعفونی‌کننده‌های بر پایه پراستیک اسید به دلیل طیف اثر میکروبی مناسب و ویژگی‌های شیمیایی خود، یکی از گزینه‌های مهم برای برخی کاربردهای صنایع غذایی، لبنی و نوشیدنی محسوب می‌شوند. فوداسیب آرال شیمی نیز با پایه پراستیک اسید، برای استفاده در برنامه‌های مختلف ضدعفونی صنایع غذایی و آشامیدنی ارائه شده است.همچنین محلول سیلور پراکسیدین آکوا بر پایه یون نقره، می‌تواند به حفظ بهداشت تجهیزات و کاهش ریسک آلودگی در فرآیند تولید کمک کند.

سوالات متداول درباره ضدعفونی کننده صنایع غذایی

بهترین ضدعفونی کننده برای کارخانه صنایع غذایی چیست؟

یک ماده واحد را نمی‌توان برای تمام کارخانه‌ها به عنوان بهترین گزینه معرفی کرد. نوع محصول غذایی، سطح مورد نظر، نوع آلودگی، جنس تجهیزات، روش شستشو و شرایط CIP یا COP در انتخاب ضدعفونی‌کننده مؤثر هستند. ضدعفونی‌کننده‌های بر پایه پراستیک اسید یکی از گزینه‌های مورد استفاده در بسیاری از کاربردهای صنایع غذایی هستند.

آیا پراستیک اسید برای صنایع غذایی مناسب است؟

پراستیک اسید در بسیاری از کاربردهای بهداشتی صنایع غذایی و نوشیدنی استفاده می‌شود. مناسب‌بودن یک محصول مشخص باید بر اساس کاربرد تعریف‌شده، غلظت مصرف، دستورالعمل سازنده و الزامات کارخانه بررسی شود.

آیا ضدعفونی قبل از شستشو انجام می‌شود؟

در یک برنامه معمول بهداشتی، ابتدا آلودگی‌های قابل مشاهده و مواد آلی از سطح حذف می‌شوند و سپس ضدعفونی انجام می‌گیرد. وجود بقایای مواد غذایی می‌تواند اثربخشی برخی ضدعفونی‌کننده‌ها را کاهش دهد.

ضدعفونی خطوط CIP چگونه انجام می‌شود؟

در سیستم CIP، محلول‌های شستشو و ضدعفونی‌کننده در مسیر داخلی تجهیزات گردش داده می‌شوند. غلظت، دما، زمان تماس و سایر پارامترهای فرآیند باید طبق طراحی سیستم و دستورالعمل فنی محصول کنترل شوند.

آیا پراستیک اسید باعث خوردگی تجهیزات می‌شود؟

سازگاری پراستیک اسید با تجهیزات به غلظت، دما، زمان تماس و جنس سطح بستگی دارد. بنابراین استفاده از غلظت توصیه‌شده و بررسی سازگاری محصول با تجهیزات کارخانه اهمیت زیادی دارد.

⇐ بروزرسانی شده در شهریور ۱۴۰۵