پاک کردن و شستشوی رزین صنعتی چگونه انجام می گیرد؟

شستشوی رزین صنعتی یکی از مهم‌ترین اقدامات در نگهداری سیستم‌های تصفیه آب، تولید مواد غذایی، صنایع دارویی و بسیاری از فرآیندهای صنعتی است. با گذشت زمان، رسوبات معدنی، مواد آلی، روغن‌ها، آهن، منگنز و آلودگی‌های میکروبی روی دانه‌های رزین تجمع پیدا می‌کنند و باعث کاهش ظرفیت تبادل یونی، افت کیفیت آب خروجی و افزایش هزینه‌های بهره‌برداری می‌شوند. انتخاب روش مناسب برای پاکسازی رزین، علاوه بر افزایش راندمان سیستم، عمر مفید رزین را نیز به شکل قابل توجهی افزایش می‌دهد. در این مقاله با انواع رزین، اهمیت شستشوی اصولی آن، روش‌های تمیز کردن رزین صنعتی و مؤثرترین مواد شوینده و ضدعفونی‌کننده مورد استفاده در این فرآیند آشنا خواهید شد.

همچنین بخوانید:

♣ سریع ترین روش های پاک کردن رزین اپوکسی خشک شده از انواع سطوح

♣ انواع رنگ بر و حلال رنگ صنعتی را بشناسیم!

انواع رزین و کاربرد های آن

دسته بندی رزین ها به شکل های مختلفی انجام می شود. در یک طبقه بندی کلی، رزین ها به دو دسته طبیعی و صنعتی تقسیم می شوند. برخی از رزین های مصنوعی رایج عبارتند از پلی استر، اپوکسی و اکریلیک. این رزین ها معمولاً قوی، بادوام و مقاوم در برابر مواد شیمیایی و هوا هستند. آنها اغلب در محصولاتی مانند پلاستیک، چسب و رنگ استفاده می شوند. رزین های طبیعی شامل رزین، کهربا و شلاک هستند.

ضرورت پاک کردن و شستشوی رزین صنعتی

درست مانند شیشه، رزین پخت شده دارای سطح صاف و براقی است که می تواند اثر انگشت یا گرد و غبار را نشان دهد و ممکن است نیاز به تمیز کردن گاه به گاه داشته باشد. تمیز کننده های رزین انتشار VOC را کاهش می دهد، خطر اشتعال پذیری را کاهش داده و محیط کار را در تولید بهبود می بخشد. در صنایع غذایی، آلودگی میکروبی رزین مسبب کاهش سطح تبادل یونی و درنتیجه مسبب کاهش راندمان رزین می شود. از طرف دیگر باعث کاهش ساعات کارکرد رزین خواهد شد. از این رو شستشوی رزین صنعتی حائز اهمیت است.

در جدول زیر، می توانید عوامل آلوده شدن رزین صنعتی را مشاهده کنید:

کاربرد رزین در صنایع غذایی چیست؟

کاربرد رزین تبادل یونی در صنایع غذایی و تخمیری بسیار ارزشمند بوده و نقش اساسی در توسعه صنایع غذایی دارند. با بهبود استانداردهای زندگی مردم، نیاز مردم به مصرف رژیم غذایی بیشتر می شود. ایمنی، بهداشت و عدم سمی بودن مواد غذایی روندی طولانی مدت است که مردم به دنبال آن بوده اند و رزین تبادل یونی در این زمینه نقش مهمی ایفا کرده است. برخی از مهم ترین کاربرد رزین تبادل یونی در صنایع غذایی به شرح زیر است:

1. کاربرد رزین تبادل یونی در صنعت فرآوری مواد غذایی:

رزین تبادل یونی را می توان برای تصفیه آب، نرم کردن، رقیق کردن و غیره استفاده کرد.

2. کاربرد رزین تبادل یونی در تولید نیشکر:

شربت قند قبل از اینکه وارد دیگ پخت شود از برج های رزین عبور می کند. رزین های آنیونی و کاتیونی در این صنعت مورد استفاده قرار می گیرند. مکانیسم عمل رزین ها تبادل یونی می باشد. و اما رزین رنگبر شربت قند چیست و کاربرد آن چیست؟ از این رزین می توان از آن برای رنگ زدایی، دمینرالیزاسیون مایعات قندی و حذف بسیاری از مواد آلی مانند رنگدانه های با وزن مولکولی بالا، رنگ ها و آفت کش ها استفاده کرد.

3. کاربرد رزین تبادل یونی در صنعت آبمیوه‌سازی:

می‌تواند یون‌های فلزات سنگین و یون‌های نیترات موجود در آب میوه را حذف کند و همچنین می‌تواند برای رنگ‌زدایی، املاح‌زدایی، غبارزدایی و خالص‌سازی آب میوه، حذف پاتولین، آفت‌کش‌ها و سایر باقی مانده‌های موجود در آب میوه، اسید زدایی، استفاده شود.

4. کاربرد رزین تبادل یونی در صنعت اسید سیتریک و اسید لاکتیک:

می توان از آن برای استخراج اسید سیتریک و اسید لاکتیک از آبگوشت تخمیر استفاده کرد.

5. کاربرد رزین تبادل یونی در صنایع لبنی:

می توان از آن برای نمک زدایی آب پنیر، بازیابی پروتئین آب پنیر و غیره استفاده کرد.

6. کاربرد رزین تبادل یونی در صنعت نشاسته:

می توان از آن برای رنگ زدایی و تصفیه نشاسته های مختلف و غیره استفاده کرد.

نشانه‌های نیاز به شستشوی رزین صنعتی

اگر هر یک از علائم زیر در سیستم مشاهده شود، زمان شستشوی رزین فرا رسیده است:

• کاهش کیفیت آب خروجی
• افزایش هدایت الکتریکی (EC)
• افزایش افت فشار در ستون رزین
• افزایش زمان احیای رزین
• کاهش ظرفیت تبادل یونی
• تغییر رنگ یا بوی غیرعادی رزین
• رشد بیوفیلم و آلودگی میکروبی

روش پاک کردن رزین از روی سطوح مختلف

تحت شرایط خاص، رزین می تواند توسط باکتری ها یا جلبک ها آلوده شود. این امر زمانی اتفاق می افتد که منابع آب ناسالم به سیستم های تبادل یونی تغذیه می شوند. هنگامی که آلودگی بسترهای رزین مشاهده می شود، روش های زیر را برای  شستشوی رزین صنعتی در نظر بگیرید:

• کاهش باکتری ها در سیستم های تصفیه رزین تبادل یونی قابل شرب یکبار مصرف با استفاده از تمیز کننده های رزین
• شستشوی رزین صنعتی برای حذف رسوب آلی
• حلال پاک سازی رزین برای حذف رسوب روغن
• شستشوی رزین صنعتی برای حذف رسوب آهن و منگنز
• حذف آهن از رزین تبادل کاتیونی

تمیز کننده های رزین صنعتی

برای شستشوی رسوب ناشی از مواد آلی روی رزین های کاتیونی، از مواد مختلفی استفاده می شود. محلولی که برای پاک کردن رزین به کار می رود، بسته به نوع کاربرد و روش شستشوی رزین صنعتی، متفاوت است. برخی توسط رقیق سازهای رزین و برخی حلال رزین خشک مخصوص هستند. در زیر به بررسی چند مورد از تمیز کننده های رزین می پردازیم:

1. پراستیک اسید

برای سیستم های غیر قابل شرب استفاده می شود. پراستیک اسید، مشتق از پراکسید هیدروژن، درمان خوبی در برابر طیف گسترده ای از میکروب ها است. تحقیقات نشان می دهد که اسید پراستیک به دلیل عملکرد ضد باکتری، قارچ کش، اسپور کش و ضد ویروسی آن به میزان روزافزونی در زمینه پزشکی مورد استفاده قرار خواهد گرفت. اسید پراستیک علاوه بر ضدعفونی عالی و شستشوی رزین صنعتی، کمترین اثر را بر خواص تبادل یونی رزین های کاتیونی یا آنیونی دارد.

2. هیپوکلریت سدیم

 هیپوکلریت سدیم به طور گسترده به شکل کربوه های کوچک و ظروف موجود است. برای استریلیزاسیون و پاک کردن رزین باید از محلول کلر 1/0 درصد استفاده شود.

3. اسید هیدروکلریک

گاهی اوقات، وجود آهن روی رزین آنیونی تشخیص داده می شود. این می تواند ناشی از کمپلکس های آهن آلی موجود در آب خام خوراک باشد. برای شستشوی رزین صنعتی، بسیار مهم است که قبل از وارد کردن ماده احیا ساز سود سوزآور، تمام آثار اسید کلریدریک از دستگاه پاک شود و تمام قسمت هایی از واحد که با اسید هیدروکلریک در تماس هستند با اسید سازگار و مقاوم باشند.

4. کلرید سدیم

از محلول 15% نمک برای شستشوی رزین صنعتی در دمای مشخصی استفاده می گردد.

5. اسید سیتریک

شستشوی رزین صنعتی با استفاده از اسید سیتریک برای بازیابی ظرفیت رزین تبادل یونی آلوده با حذف رسوب‌های آلی، کلسیم یا منیزیم رسوبی و همچنین اکسیدهای آهن و مس انجام می گیرد.

6. پراکسید هیدروژن

می توان از آب اکسیژنه برای پاک کردن رزین و بستر رزین استفاده کرد. پراکسید هیدروژن به خودی خود حتی در غلظت های نزدیک به 10 درصد به رزین های تبادل یونی آسیب نمی رساند. با این حال، وجود رسوب آهن (یا سایر فلزات)، باعث تجزیه پراکسید هیدروژن می شود.

کلام آخر

عملکرد صحیح رزین‌های تبادل یونی تا حد زیادی به کیفیت نگهداری و شستشوی دوره‌ای آن‌ها وابسته است. انتخاب ماده شوینده مناسب باید بر اساس نوع آلودگی، جنس رزین و شرایط فرآیند انجام شود تا ضمن حذف رسوبات معدنی، آلودگی‌های آلی و میکروبی، از آسیب به ساختار رزین جلوگیری شود. در صنایع غذایی، دارویی و تصفیه آب، استفاده از ضدعفونی‌کننده‌های تخصصی مانند محلول‌های بر پایه پراستیک اسید  می‌تواند علاوه بر پاکسازی مؤثر رزین، به حفظ کیفیت محصول نهایی و افزایش طول عمر تجهیزات کمک کند. محلول فوداسیب آرال شیمی نیز با فرمولاسیون تخصصی خود، گزینه‌ای مناسب برای شستشو و ضدعفونی رزین‌های صنعتی در بسیاری از کاربردهای حساس به شمار می‌رود.

⇐ بروزرسانی شده در مرداد  1405