چگونه کشتارگاه دام و طیور را ضدعفونی کنیم؟

کشتارگاه‌های دام و طیور به دلیل حجم بالای مواد آلی، خون، چربی، بقایای بافت، فضولات و پساب‌های آلوده، از مهم‌ترین مراکز مستعد انتشار آلودگی‌های میکروبی و زیست‌محیطی محسوب می‌شوند. فاضلاب این واحدها معمولاً حاوی مقادیر قابل توجهی از مواد آلی، ترکیبات نیتروژن‌دار و فسفر است که به‌صورت محلول یا ذرات معلق در آب وجود دارند. خون و چربی باقی‌مانده از فرآیند کشتار، فضولات حیوانی و همچنین بقایای مواد شوینده و ضدعفونی‌کننده، مهم‌ترین منابع این آلاینده‌ها هستند. در صورت عدم مدیریت صحیح، این ترکیبات می‌توانند باعث رشد عوامل بیماری‌زا، ایجاد بوی نامطبوع و آلودگی منابع آب شوند. ازاین‌رو، اجرای یک برنامه اصولی برای ضدعفونی کشتارگاه دام و طیور، شامل گندزدایی سالن‌های کشتار، تجهیزات، خطوط فرآوری، لاشه‌ها و کنترل آلودگی پساب، نقش مهمی در ارتقای بهداشت کشتارگاه، جلوگیری از انتقال بیماری‌های دامی و حفظ استانداردهای ایمنی مواد غذایی دارد.

در ادامه این مقاله، مهم‌ترین اصول، روش‌ها و مواد مؤثر برای ضدعفونی سالن‌های کشتارگاه دام و طیور را بررسی خواهیم کرد.

همچنین بخوانید:

♣ کاربرد پراستیک اسید در صنعت دام وطیور

♣ شستشوی کشتارگاه ها و کارخانه های غذایی با شوینده های صنعتی

چرا رعایت بهداشت و ضدعفونی کشتارگاه‌های دام و طیور ضروری است؟

حفظ بهداشت در کشتارگاه‌های دام و طیور یکی از مهم‌ترین عوامل تضمین ایمنی مواد غذایی، پیشگیری از آلودگی‌های میکروبی و حفظ سلامت مصرف‌کنندگان است. در مراحل کشتار، قطعه‌بندی، بسته‌بندی و حمل‌ونقل، سطوحی که با گوشت و سایر فرآورده‌های دامی در تماس هستند، به‌راحتی می‌توانند در اثر گردوغبار، هوا، تجهیزات آلوده و تماس کارکنان، به انواع میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا آلوده شوند. در صورت رعایت نکردن اصول بهداشتی، این آلودگی‌ها از سطح گوشت به بافت‌های داخلی نفوذ کرده و علاوه بر کاهش ماندگاری محصول، خطر انتقال بیماری‌های ناشی از مواد غذایی را افزایش می‌دهند.

از مهم‌ترین عوامل بیماری‌زای مرتبط با کشتارگاه‌ها می‌توان به لیستریا مونوسیتوژنز، سالمونلا، اشرشیا کلی، بیماری‌زا  کمپیلوباکتر و برخی ویروس‌ها مانند ویروس هپاتیت A و E اشاره کرد که در صورت عدم کنترل، می‌توانند سلامت انسان را به خطر بیندازند. به همین دلیل، اجرای برنامه‌های منظم شست‌وشو و ضدعفونی کشتارگاه، گندزدایی تجهیزات، خطوط فرآوری، سطوح در تماس با مواد غذایی و همچنین ضدعفونی لاشه دام و طیور، یکی از الزامات اساسی در رعایت استانداردهای HACCP، GMP و سایر دستورالعمل‌های بهداشتی صنایع غذایی به شمار می‌رود. رعایت این اصول، علاوه بر کاهش بار میکروبی، از آلودگی متقاطع جلوگیری کرده و کیفیت، ایمنی و ماندگاری محصولات گوشتی را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد.

مصرف آب در کشتارگاه های دام و طیور

صنعت کشتارگاه دام و طیور حجم زیادی آب مصرف می کنند. شستشو و ضدعفونی لاشه دام و طیور، شستشوی سبدها، شستشوی خط تولید(نوارنقاله، قلاب ها) با شوینده های اسیدی و قلیایی با کف فراوان، شستشوی سرویس های بهداشتی با جرمگیرهای صنعتی بخش هایی هستند که آب زیادی مصرف می کنند. بنابراین میزان حجم فاضلابی که در این صنایع تولید می شود زیاد است. علی رغم این مسائل توجه چندانی به ضدعفونی کشتارگاه های دام و طیور، براساس رویکردهای مدیریت آب طبق استانداردهای یکپارچه جهانی در فرایند صنعتی نشده است.

منشا آلودگی های کشتارگاه ها و کارخانجات مواد خام دامی

کشتارگاه‌ها و کارخانه‌های فرآوری مواد خام دامی از جمله محیط‌هایی هستند که به دلیل تماس مداوم با خون، چربی، ضایعات بافتی، فضولات، پساب و رطوبت بالا، همواره در معرض آلودگی‌های میکروبی، ویروسی و قارچی قرار دارند. در صورت عدم اجرای برنامه‌های اصولی شست‌وشو و ضدعفونی، این آلودگی‌ها می‌توانند به تجهیزات، سطوح، لاشه‌ها، کارکنان و حتی محصولات نهایی منتقل شده و خطر آلودگی متقاطع و شیوع بیماری‌های مشترک بین انسان و دام را افزایش دهند. ازاین‌رو، تدوین و اجرای یک برنامه جامع بهداشت و ضدعفونی، یکی از مهم‌ترین الزامات در صنایع دام، طیور و فرآوری مواد غذایی است.

مهم‌ترین بخش‌هایی که باید به‌صورت منظم تحت عملیات شست‌وشو، گندزدایی و ضدعفونی قرار گیرند عبارت‌اند از:

• ضدعفونی و تصفیه فاضلاب کشتارگاه‌ها و دامداری‌ها برای کاهش بار میکروبی و جلوگیری از آلودگی محیط زیست.
• گندزدایی سالن‌های کشتار به‌منظور حذف عوامل بیماری‌زا از کف، دیوارها و سطوح کاری.
• ضدعفونی پسماندها و ضایعات کشتارگاهی پیش از دفع یا انتقال به مراکز بازیافت.
• شست‌وشو و ضدعفونی لاشه دام و طیور برای کاهش آلودگی‌های سطحی و افزایش ایمنی محصولات گوشتی.
• شست‌وشوی تجهیزات و ماشین‌آلات مانند خطوط تولید، نوار نقاله، قلاب‌ها، سبدشورها، میزهای برش و سایر تجهیزات در تماس مستقیم با مواد غذایی.
• رسوب‌زدایی و ضدعفونی سیستم‌های تأسیساتی از جمله کولینگ‌تاور، سیستم‌های اسمز معکوس (RO)، دیگ‌های بخار و خطوط انتقال آب به‌منظور جلوگیری از تشکیل بیوفیلم و رشد میکروارگانیسم‌ها.
• ضدعفونی کف، دیوارها، راهروها، اتاق‌های نگهداری و سایر سطوح محیطی برای کاهش احتمال انتقال آلودگی.
• گندزدایی وسایل حمل‌ونقل دام، طیور و فرآورده‌های گوشتی به‌منظور جلوگیری از انتقال عوامل بیماری‌زا بین مراکز مختلف.
• رعایت بهداشت فردی کارکنان از طریق شست‌وشوی دست‌ها، ضدعفونی کفش و لباس کار، استفاده از تجهیزات حفاظت فردی و آموزش مستمر اصول بهداشتی.

ضدعفونی کننده کشتارگاه ها و فارم های پرورش طیور

سازمان های USEPA ،EPA ،FDA و ADEC اکسیژن فعال را، به عنوان یک ماده گندزدا در پروسه تولید و بسته بندی انواع مواد غذایی (از جمله میوه و سبزیجات، فرآورده های گوشتی شامل گوشت قرمز، مرغ و ماهی و غیره) را توصیه نمودند. لذا لازم است جهت ضدعفونی کشتارگاه های دام و طیور، به جای استفاده از انواع ضدعفونی کننده ها در صنعت کشتارگاه که غالباً باقیمانده های مضر از خود بجا می گذارند، از مواد ارگانیک و استاندارد استفاده شود. محلول ضدعفونی کننده کشتارگاه باید از خود هیچگونه باقیمانده مضری بر جای نمی گذارد و کاملاً سازگار با محیط زیست می باشند.

کلام آخر:

⇐ بروزرسانی شده در تیر 1405